Conservation and Restoration of Cultural Heritage / Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım
Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/11147/23
Browse
6 results
Search Results
Research Project Tarihi yapılarda malzeme bozulmasının sınıflandırılması ve sorunların saptanmasına yönelik bir yöntem araştırılması(TÜBİTAK - Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu, 2003) İpekoğlu, Başak; Böke, Hasan; Hamamcıoğlu Turan, Mine; Akkurt, Sedat; Çizer, ÖzlemTarihi yapıların özgün malzemelerinin olabildiğince korunması ve onların onarımlarında kullanılacak yeni malzemelerin özgün malzeme özellikleri dikkate alınarak belirlenmesi koruma çalışmalarının temel ilkelerindendir. Bu doğrultuda bu araştırmanın amacı, tarihi yapılardaki özgün malzemelerin korunabilmesi için gerekli olan çalışma etaplarını sistematik olarak örneklemektir. Çalışma kapsamında, seçilen tarihi bir yapıda malzeme çeşitlilikleri, bozulma çeşitlilikleri, malzemelerin fiziksel, mineralojik, yapısal ve kimyasal özellikleri belirlenmiş, meteorolojik verilerle bozulmaların ilişkisi araştırılmış ve koruma müdahaleleri için temel bilgiler oluşturulmuştur. Yapıda kullanılan malzemeler, malzeme bozulmaları ve yoğunluktan yapıya ait çizimler üzerinde belirtilmiştir. Yapıdan toplanan özgün malzeme örneklerinin fiziksel özellikleri (yoğunluk ve gözeneklilik); içerdikleri çözünen tuz oranlan, harç ve sıvalarda ham madde oranları tespit edilmiştir. Örneklerin mineralojik, yapısal ve kimyasal özellikleri, Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM Scanning Electron Microscope) ve X ışınlan kırınım (X-Ray Diffraction) cihazı kullanılarak belirlenmiştir. Her tarihi yapı, kendine özgü malzemeler ve sorunlar içermekle beraber özgün malzemelerin korunmasına yönelik çalışmalann belli etaplan izlemesi gerekir. Bu araştırma kapsamında ele alınan ve her tarihi yapıda uygulanabilecek çalışma etaplan; arazide yapı üzerinde gerçekleştirilecek çalışmalar, laboratuvar çalışmalan ve meteorolojik verilerin incelenmesi olarak üç başlık halinde önerilmiştir. Araştırma özelinde ele alınan tarihi yapının inşasında kayrak taşı, tuğla ve kireç harcı kullanılmıştır. Duvar yüzeylerinde kireç sıva, üst yapıda ise horasan sıva kaplama malzemesidir. Çalışma kapsamında yapılan incelemeler sonucunda, malzemelerde gözlenen bozulmalanmn ana kaynağının nem olduğu belirlenmiştir. Bozulmaların fazla olduğu bölgelerdeki malzemelerin, bozulmaların daha az olduğu bölgelerdeki malzemelere göre yoğunluklan düşük, gözeneklilikleri daha yüksek, içerdikleri çözünen tuz miktarlan fazladır. Yerden yükselen nem ve üst yapının tahrip olması nedeniyle yapının zeminden ortalama l m. yükseklikte ve üst bölümlerinde bulunan malzemelerde gözlenen bozulmalar daha yoğundur. Bu nedenle çevre drenajının yapılması ve üst yapıda gerekli onarını müdahalelerinin gerçekleştirilmesi birinci dereceden önem taşımaktadır. Bu temel müdahaleler yanı sıra onarım malzemeleri olarak seçilecek yeni kayrak taşlan ve tuğlaların nem ve sıcaklık değişimlerinde özgün malzemelerle benzer davranışı gösterecek temel fiziksel özelliklere sahip olması gerekmektedir. Özgün kireç harç ve sıvalann onanmında bunlann kompozisyonuna benzer kireç harç ve sıvalar kullanılmalıdır. Türkiye'de tarihi yapıların korunması konusunda yapılan çalışmalar, onların mimari özelliklerinin korunmasını içermektedir. Ancak, yapılarda kullanılan malzemelerin özellikleri, bozulma sorunlarının belirlenmesi ve bunlann değerlendirilmesi sonucu yapılacak müdahaleler ve müdahalelerde kullanılacak malzemelerin özellikleri konusunda çalışmalar gerçekleştirilmemektedir. Bu nedenle tarihi yapılara bilinçsizce müdahaleler yapılmaktadır. Bu çalışma, tarihi yapılarda Özgün malzemelerin korunmasının önemini vurgulaması ve konuyla ilgili çalışma etaplannı göstermesi açısından önem taşımaktadır.Article Citation - WoS: 171Characteristics of Brick Used as Aggregate in Historic Brick-Lime Mortars and Plasters(Elsevier Ltd., 2006) Böke, Hasan; Akkurt, Sedat; İpekoğlu, Başak; Uğurlu, ElifMortars and plasters composed of a mixture of brick powder and lime have been used since ancient times due to their hydraulic properties. In this study, raw material compositions, basic physical, mineralogical, microstructural and hydraulic properties of some historic Ottoman Bath brick-lime mortars and plasters were determined by XRD, SEM-EDS, AFM, TGA and chemical analyses. The mineralogical and chemical compositions, microstructures, morphologies and pozzolanicities of the brick powders and fragments used as aggregates in the mortars and plasters were examined to find out the relationship between hydraulic properties of the mortars and the bricks. The characteristics of bricks used in the bath domes were also determined to investigate whether the brick aggregates used in mortar and plasters were prepared from these bricks. The results indicated that the mortars and plasters were hydraulic owing to the presence of crushed brick powders that have good pozzolanicity. The brick powders bad high pozzolanicity because they contained high amounts of calcium-poor clay minerals in their raw materials that were fired at low temperatures. On the other hand, bricks used in the domes had poor pozzolanicity with different mineralogical and chemical compositions from bricks used in mortars and plasters. Based on the results of the analysis, it was thought that the bricks manufactured with high amounts of clays were consciously chosen in the preparation of hydraulic mortars and plasters. (C) 2006 Elsevier Ltd. All rights reserved.Article Citation - WoS: 18Citation - Scopus: 21Evaluation of Heat Treated Clay for Potential Use in Intervention Mortars(Elsevier Ltd., 2010) Budak, Meral; Akkurt, Sedat; Böke, HasanIn this study, raw material compositions, basic physical, mineralogical, microstructural and hydraulic properties of lime mortars used in two selected historic buildings were determined by XRD, SEM-EDS and TGA analyses. The results showed that the mortars were hydraulic due to the use of pozzolanic aggregates. Taking into account the hydraulic characteristics of mortars due to the use of pozzolanic aggregates, the possibility of obtaining hydraulic mortars by using pozzolanic aggregates produced from heated commercial clays was investigated. For this purpose, four clay samples used in the ceramic industry in Turkey were heated at varying temperatures of 400, 450, 500, 550, 600, 800, and 1200°C with a heating rate of 10°C/min. Pozzolanic properties of heated clay samples were determined. The results showed that commercial clays studied are well suited for use as pozzolanic aggregates when they are heated between 500 and 700. °C. This is also confirmed by testing the compressive strengths of the three month aged laboratory-produced mortars that contained thermally treated clay (at 600°C) as pozzolanic aggregates. Compressive strength of this mortar was around 5. MPa which is satisfactorily high. © 2009 Elsevier B.V.Article Citation - WoS: 121Citation - Scopus: 136Quantification of Caco3-Caso3·0.5h 2o-Caso4·2h2o Mixtures by Ftir Analysis and Its Ann Model(Elsevier Ltd., 2004) Böke, Hasan; Akkurt, Sedat; Özdemir, Serhan; Göktürk, E. Hale; Caner Saltık, Emine N.A new quantitative analysis method for mixtures of calcium carbonate (CaCO3), calcium sulphite hemihydrate (CaSO 3·1/2H2O) and gypsum (CaSO 4·2H2O) by FTIR spectroscopy is developed. The method involves the FTIR analysis of powder mixtures of several compositions on KBr disc specimens. Intensities of the resulting absorbance peaks for CaCO 3, CaSO3·1/2H2O and CaSO 4·2H2O at 1453, 980, 1146 cm-1 were used as input data for an artificial neural network (ANN) model, the output being the weight percent compositions of the mixtures. The training and testing data were randomly separated from the complete original data set. Testing of the model was done with successfully low-average error levels. The utility of the model is in the potential ability to use FTIR spectrum to predict the proportions of the three substances in unknown mixtures.Conference Object Citation - WoS: 7Citation - Scopus: 7Investigation of the Pozzolanic Properties of Bricks Used in Horasan Mortars and Plasters in Historic Buildings(Trans Tech Publications, 2004) Böke, Hasan; Akkurt, Sedat; İpekoğlu, BaşakCrushed brick used in historic brick-lime mortars and plasters (Horasan) were characterized for understanding their properties to develop intervention mortars for conservation. Brick powders were separated from original mortars and plasters, and analyzed by XRD, SEM-EDS, TGA and pozzolanic activity (PA) measurements. The results showed that the microstructures of brick powders were not completely vitrified, and their XRD analysis failed to show the peaks for high temperature (T>900°C) phases. PA measurements of all brick powders showed an ample amount of artificial pozzolan property. Consequently, brick powders aimed for conservation of historic mortars must have high clay contents in addition to being low-fired (T<900°C) in order to produce maximum conversion into amorphous phase for ideal PA values.Article Citation - WoS: 44Citation - Scopus: 44Ettringite Formation in Historic Bath Brick-Lime Plasters(Elsevier Ltd., 2003) Böke, Hasan; Akkurt, SedatTwo types of historic hydraulic brick-lime plasters from a selected Ottoman bath are examined to characterize their technology and the appropriateness of their use in bath. The first type of plaster is original and structurally sound, while the historic repair plaster is the second type and is found to have deteriorated despite being exposed to the same environment. This difference is investigated by comparing their raw material compositions and the pozzolanic activities of the brick powders used in the plasters. Although these results showed no significant differences, ettringite crystals are detected in the historic repair ones by XRD, FTIR, and SEM-EDS analysis. The repair plaster may have lost its integrity owing to the expansion generated by the growth of ettringite crystals in the plaster. In this study, the ettringite formation is discussed in relation to hydration reaction products of lime-brick plasters, possible sources of gypsum, and the climatic conditions of historic bath building.