Master Degree / Yüksek Lisans Tezleri
Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/11147/3008
Browse
Search Results
Master Thesis Yapay Zeka ile Oluşturulan Görsel Medyada Temsil ve Tasarım Retoriğinin Kapsamı(2025) Talu, Nilüfer; Şavk, Bahar Emgin; Talu, Nilüfer; 01. Izmir Institute of Technology; 02.04. Department of Industrial Design; 02. Faculty of ArchitectureBu tez, OpenAI'nin ChatGPT arayüzüne entegre edilmiş GPT-4o modeliyle üretilen yapay zeka görsellerinin, temsili normları yeniden üreten, pekiştiren veya yeniden kurgulayan kültürel olarak kodlanmış görsel artefaktlar olarak nasıl işlediğini incelemektedir. Eleştirel tasarım çalışmaları alanında konumlanan araştırma, 163 metin tabanlı istemden üretilen görsellerin retorik ve göstergebilimsel boyutlarını sorgular; bu istemler soyut kavramlar, ikilikler, genişletilmiş kimlikler, kamusal ve kurumsal mekânlar, spekülasyonlar ve yinelemeler olmak üzere altı tematik kategoriye ayrılmıştır. Göstergebilimsel analiz ile görsel işleme tekniklerini birleştiren hibrit bir metodoloji benimseyen çalışma, seçilmiş bir yapay zeka görsel veri setini temsil ve tasarım retoriği bağlamında analiz etmektedir. Bulgular, yapay zeka ile üretilen görsellerin seçici kültürel görsel kodlara, estetik konvansiyonlara ve temsili hiyerarşilere tutarlı biçimde öncelik tanıdığını ortaya koymaktadır. İnsan figürleri sıklıkla ırksal ve toplumsal cinsiyete dayalı çizgilerde homojenleştirilmekte; soyut kavramlar ise çoğunlukla indirgemeci ikonografi veya tipografik sembolizm yoluyla görselleştirilmektedir. Çalışma, GPT-4o gibi yapay zeka sistemlerinin görsel tasarımda tarafsız bir aracı olarak işlemeyebileceğini göstermektedir. Metafonksiyonlar ve geçerlilik göstergeleri aracılığıyla yapılan analizler, bu görsellerdeki görsel dilin belirli seçici çağrışımları nasıl öne çıkardığını ortaya koymaktadır. Bu tez, yapay zekanın tasarım aracılığıyla gerçekleştirdiği görsel arabuluculuğun eleştirel biçimde yeniden değerlendirilmesini savunmakta ve üretken teknolojilerle çalışırken etik ve yansıtıcı pratiklerin gerekliliğine dikkat çekmektedir. Yapay zeka ile görsel üretimi, yazarlık, özneleşme ve görsel kültür tartışmalarıyla ilişkilendirerek tasarım çalışmalarına katkı sunmakta; üretken tasarımın gelecekteki uygulamalarında daha yüksek düzeyde eleştirel farkındalık çağrısında bulunmaktadır.Master Thesis Tasarım Yayınlarında Biyomimikri: Wallpaper Dergisi'ndeki İçeriklerin Tematik Analizi(2025) Kasalı, Altuğ; Şavk, Bahar Emgin; Kasalı, Altuğ; 01. Izmir Institute of Technology; 02.02. Department of Architecture; 02. Faculty of ArchitectureDoğa, tasarım için uzun zamandır güçlü bir ilham kaynağı olmuştur ve biyomimikri, insan ihtiyaçlarını karşılamak için doğada var olan örüntü ve sistemlerden yararlanan ileriye dönük bir yaklaşım sunmaktadır. Bu tez, Wallpaper dergisinde biyomimikrinin nasıl temsil edildiğini tasarım odaklı makaleler üzerinde yapılan tematik bir analiz yoluyla incelemektedir. Çalışma materyali, 'biomimicry', 'biomimetic', 'bio-inspired' ve 'biologically inspired design' gibi anahtar kelimelerin kullanıldığı bir tarama ile seçilmiştir. Analiz sonucunda üç tekrar eden tema belirlenmiştir: ekolojik farkındalık, doğadan türetilmiş biçimler ve üretim teknikleri. Sürdürülebilirlik, makaleler boyunca sürekli olarak öne çıkan bir kaygı olarak görülmüş ve biyomimikri çevresel açıdan sorumlu çözümler için bir yol olarak konumlandırılmıştır. Ele alınan tasarımların birçoğu, doğal geometrileri yansıtan organik ve akıcı biçimler benimsemiştir. 3D baskı, CNC kesim ve robotik üretim gibi ileri dijital araçlar yaygın olarak kullanılırken, geleneksel zanaat temelli yöntemler de anlamlı bir rol oynamıştır. Bu çalışma, biyomimikri içeren örnek olayları analiz ederek doğadan ilham alan tasarım uygulamalarını geliştirmeye yönelik bilgi birikimine katkı sağlamakta ve Wallpaper dergisinin derinlemesine bir incelemesi yoluyla değerli içgörüler sunmaktadır. Genel olarak bulgular, Wallpaper dergisinin biyomimikriyi hem görsel bir dil hem de yenilikçi bir yöntem olarak sunduğunu ve bunu sürdürülebilir tasarım ve malzeme deneyselliği üzerine güncel tartışmalarla yakından ilişkilendirdiğini ortaya koymaktadır.