Master Degree / Yüksek Lisans Tezleri
Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/11147/3008
Browse
Search Results
Master Thesis Tasarım ve Oyun Odaklı Düşünme Yoluyla Sürdürülebilirlik Davranışının Teşvik Edilmesi: Kent Sakinleri için Döngüsel Bir Katılım Modeli(2025) Talu, Nilüfer; Talu, Nilüfer; 02.04. Department of Industrial Design; 02. Faculty of Architecture; 01. Izmir Institute of TechnologySürdürülebilir şehirlere ulaşmak, özünde karmaşık, çok yönlü ve doğrusal çözümlere dirençli 'kötücül' bir sorundur. Bu tez, insan merkezli tasarım odaklı düşünme ve oyun odaklı düşünme metodolojilerinin bu zorluğun etkili bir şekilde ele alınması için nasıl kullanılabileceğini araştırmaktadır. Değer Zinciri Modeli, araştırmanın kavramsal çerçevesini oluşturarak şehri birbirine bağlı bir değer zincirleri ağı olarak konumlandırılmıştır. Şehrin en küçük işlevsel birimleri olarak kentsel haneler ve hane halkı kabul edilmiştir. Sürdürülebilirlikle ilgilenen on kişiyle yapılan derinlemesine görüşmelerle başlayan çok yöntemli bir yaklaşımla, evsel atık yönetimi birincil sorun alanı olarak ortaya çıkmıştır. Oyun odaklı düşünme ve fikir üretme tekniklerini uygulayarak, üç çözüm konsepti geliştirilmiş ve ağırlıklı bir karar matrisi kullanılarak değerlendirilmiştir. Doğrulama ve prototipleme için 'Akranlar Arası Katkı-Kazanma Döngüsel Sistemi' seçilmiştir. Kullanıcı ihtiyaçlarına göre oyun öğelerini entegre eden dijital bir platformun prototipini oluşturmak için çevik bir UX/UI tasarım süreci kullanılmıştır. Tasarım, akran etkileşimini artırmaya, katkıları ölçmeye ve gerçek zamanlı etkiyi izlemeye odaklanmıştır. Ortaya çıkan çözüm, kentsel haneleri merkezi olmayan bir sürdürülebilirlik ağı içinde aktif düğümler olarak yeniden çerçeveleyerek, kısmi öz yeterlilik ve dirençli yerel ekosistemleri teşvik etmektedir. Ürün atık yönetimine odaklannmaktadır. Genel olarak tez, insan merkezli, sistemik ve eğlenceli bir tasarım sürecinin, sürdürülebilir yaşamı hane düzeyinde nasıl daha erişilebilir, ilgi çekici ve etkili hale getirebileceğini ve nihayetinde kentsel sistemler genelinde sürdürülebilirliği nasıl ilerletebileceğini göstererek katkıda bulunmaktadır.Master Thesis Yapay Zeka ile Oluşturulan Görsel Medyada Temsil ve Tasarım Retoriğinin Kapsamı(2025) Talu, Nilüfer; Şavk, Bahar Emgin; Talu, Nilüfer; 01. Izmir Institute of Technology; 02.04. Department of Industrial Design; 02. Faculty of ArchitectureBu tez, OpenAI'nin ChatGPT arayüzüne entegre edilmiş GPT-4o modeliyle üretilen yapay zeka görsellerinin, temsili normları yeniden üreten, pekiştiren veya yeniden kurgulayan kültürel olarak kodlanmış görsel artefaktlar olarak nasıl işlediğini incelemektedir. Eleştirel tasarım çalışmaları alanında konumlanan araştırma, 163 metin tabanlı istemden üretilen görsellerin retorik ve göstergebilimsel boyutlarını sorgular; bu istemler soyut kavramlar, ikilikler, genişletilmiş kimlikler, kamusal ve kurumsal mekânlar, spekülasyonlar ve yinelemeler olmak üzere altı tematik kategoriye ayrılmıştır. Göstergebilimsel analiz ile görsel işleme tekniklerini birleştiren hibrit bir metodoloji benimseyen çalışma, seçilmiş bir yapay zeka görsel veri setini temsil ve tasarım retoriği bağlamında analiz etmektedir. Bulgular, yapay zeka ile üretilen görsellerin seçici kültürel görsel kodlara, estetik konvansiyonlara ve temsili hiyerarşilere tutarlı biçimde öncelik tanıdığını ortaya koymaktadır. İnsan figürleri sıklıkla ırksal ve toplumsal cinsiyete dayalı çizgilerde homojenleştirilmekte; soyut kavramlar ise çoğunlukla indirgemeci ikonografi veya tipografik sembolizm yoluyla görselleştirilmektedir. Çalışma, GPT-4o gibi yapay zeka sistemlerinin görsel tasarımda tarafsız bir aracı olarak işlemeyebileceğini göstermektedir. Metafonksiyonlar ve geçerlilik göstergeleri aracılığıyla yapılan analizler, bu görsellerdeki görsel dilin belirli seçici çağrışımları nasıl öne çıkardığını ortaya koymaktadır. Bu tez, yapay zekanın tasarım aracılığıyla gerçekleştirdiği görsel arabuluculuğun eleştirel biçimde yeniden değerlendirilmesini savunmakta ve üretken teknolojilerle çalışırken etik ve yansıtıcı pratiklerin gerekliliğine dikkat çekmektedir. Yapay zeka ile görsel üretimi, yazarlık, özneleşme ve görsel kültür tartışmalarıyla ilişkilendirerek tasarım çalışmalarına katkı sunmakta; üretken tasarımın gelecekteki uygulamalarında daha yüksek düzeyde eleştirel farkındalık çağrısında bulunmaktadır.Master Thesis Tasarım Odaklı Bir Perspektiften Alg Bazlı Gıdaların Gıda Sistemlerine Entegrasyonu: Çok Katmanlı Engeller ve Müdahale Stratejileri(2025) Talu, Nilüfer; Talu, Nilüfer; 01. Izmir Institute of Technology; 02. Faculty of Architecture; 02.04. Department of Industrial DesignBu tez, alg bazlı gıdaların günümüz gıda sistemlerine nasıl daha güçlü bir şekilde entegre edilebileceğini incelemektedir. Konu yalnızca besin değeri veya çevresel faydalar açısından değil; tat, koku, doku gibi duyusal deneyimler, kültürel alışkanlıklar, güven unsuru ve sistemsel yapılar gibi çok katmanlı engeller üzerinden ele alınmıştır. Yüksek besin değeri ve sürdürülebilir üretim potansiyeline sahip olmalarına rağmen, algler özellikle kültürel olarak 'yabancı' görüldükleri bölgelerde yaygın olarak benimsenmemektedir. Çalışmanın özgünlüğü, bu durumu bir tasarım problemi olarak tanımlamasıdır. Burada tasarımcı, yalnızca ürün geliştiren değil; gıda antropolojisinden beslenen, kültürler arasında 'çevirmen' rolü üstlenen, yabancılaşmayı uyumlaştırarak yeni gıdaların kabulünü kolaylaştıran bir aktör olarak konumlanmaktadır. Araştırma; literatür incelemesi, görüşmeler, anketler ve AEIOU, PESTLE, Tasarım Odaklı Düşünme, Duygusal Gıda Tasarımı gibi yöntemlerin birlikte kullanılmasıyla, bireysel, profesyonel ve destekleyici kullanıcı gruplarının algı, engel ve fırsatlarını haritalamaktadır. Bulgular, alglerin benimsenmesinde işlevsel faydaların yanı sıra hikaye, görsel kimlik, duyusal aşinalık ve sistemsel güvenin de önemli olduğunu göstermektedir. Avrupa–Türkiye karşılaştırması ise güçlü politika ve altyapıların fark yaratabileceğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak bu tez, alg bazlı gıdaları günlük yaşamın bir parçası haline getirmek için tasarımın nasıl stratejik bir araç olabileceğini göstermektedir. Ortaya konan yaklaşım, diğer sürdürülebilir gıdaların yaygınlaştırılmasına da uyarlanabilecek, disiplinler arası iş birliklerini teşvik eden bir çerçeve sunmaktadır.