Master Degree / Yüksek Lisans Tezleri
Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/11147/3008
Browse
15 results
Search Results
Master Thesis Türkiye Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Petrol Gaz Kuyusunun Jeotermal Enerjiye Dönüştürülmesi(2025) Mutlu, Buse; Baba, AlperGüneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki 14 terk edilmiş petrol kuyusunun kapalı devre kuyu içi ısı değiştirici (DHEX) sistemlerine dönüştürülerek sera ısıtmasında kullanılabilirliğinin değerlendirilmesi amacıyla, Beier ve diğerleri (2022) tarafından geliştirilen çok katmanlı zamana bağlı ısıl iletim modeli MATLAB ortamında uygulanmıştır. Stratigrafik birimler, termal özelliklerine göre tabaka bazında modellenmiştir; Mardin–Garzan karbonatları derin jeotermal ısı depolama alanı, Germav formasyonu ısıl kaybı sınırlayan örtü kaya ve Hoya–Gercüş ardalanması yüzeye yakın geçiş alanı olarak değerlendirilmiştir. Kuyu dip sıcaklık verileri, bölgesel jeotermal gradyan ve literatüre dayalı termal parametreler giriş koşulları olarak kullanılmakta, boru içi akışkan dolaşımı ise sabit debili kapalı devre işletim prensiplerine göre tanımlanmaktadır. Ek olarak, sera örtü tasarımı ve ısı kaybı hesaplamaları, polikarbon panel ve termal perde performans parametreleri ile entegre edilerek ısıtma yükü belirleme süreci modelle ilişkilendirilmiştir. Bu yaklaşım, stratigrafi-termal model ile sera ısı kaybı etkileşimini aynı mühendislik çerçevesinde birleştirerek, rezervuar akışkanını üretmeye gerek kalmadan yalnızca iletim yoluyla ısıl enerji kullanımını mümkün kılması açısından çevresel sürdürülebilirlik sağlamakta ve mevcut kuyuların yeniden değerlendirilmesine olanak tanıyan özgün bir jeotermal uygulama metodolojisi sunmaktadır.Master Thesis Birnessit Tipi Manganez Dioksit (δ-MnO2) Kullanılarak Jeotermal Tuzlu Sulardan Rubidyumun Ayrılmasına Doğru(2025) Akkuş, Özge Sezin; Demir, Mustafa Muammer; Baba, AlperKritik minerallerden rubidyum, fiziksel ve kimyasal özellikleriyle birçok alanda uygulama potansiyeli sunan, yüksek ekonomik değere sahip alkali bir metaldir. Bu yüzden rubidyumun geri kazanımı ile ilgili çalışmalar yoğun ilgi görmektedir. Rubidyumun birincil kaynaklardan elde edilmesindeki çevresel etkiler ve tedarikindeki kesintilere karşı savunmasız oluşu, tuzlu sulardan geri kazanımını alternatif olarak öne çıkarmaktadır. Potansiyel bir rubidyum kaynağı olan jeotermal tuzlu sularda rubidyumun belirlenmesinin ve izole edilmesinin araştırıldığı bu çalışmada, adsorpsiyon yöntemi ve birnessit tipi manganez dioksit (δ-MnO2) adsorbanı kullanılarak rubidyumun sulu çözeltilerden ayrıştırılması incelenmiştir. Rubidyumun ayrılması sürecinde birnessit tipi (sodyum) manganez dioksit, eş çöktürme ve hidrotermal yöntemler kullanılarak sentezlendi. Malzemenin sentezlenmesi ve Na+ iyonlarının liçing yöntemi kullanılarak uzaklaştırılması işlemleri, XRD ve SEM-EDX analizleriyle doğrulandı. Malzeme karakterizasyonu sonrasında, başlangıç konsantrasyonu, sorbent dozu, sorpsiyon sıcaklığı, pH ve temas süresi parametrelerinin etkisi incelenerek malzemenin adsorpsiyon performansı karşılaştırıldı. Sentetik rubidyum çözeltileriyle pH=7, t=30 dk, Co= 10 ppm, m= 10 mg, V=10 mL, T=55oC optimum koşullarında yapılan kesikli adsorpsiyon deneylerinde adsorpsiyon kapasitesi 9,33 mg/g, uzaklaştırma verimliliği %91,21 olarak hesaplandı. Birnessit tipi manganez dioksitin gerçek sistemdeki performansının incelenmesinde Tuzla Jeotermal Sahasındaki akışkan kullanıldı. Bunun için, jeotermal santralinde bulunan reaktörde kurulan mini pilot sistemde, laboratuvar koşullarındaki parametrelerin esas alındığı adsorpsiyon deneyleri gerçekleştirildi. Deney sonrasında malzemenin karakterizasyon analizleri, mangan dioksitin rubidyumu adsorpladığını doğruladı. Malzeme içerisindeki rubidyum, kümülatif desorpsiyon işlemi sonucunda 0.32 kat artmış olarak çözeltiye geçti. δ-MnO2, sahada düşük miktardaki (11 ppm) elementler için bile etkili olduğundan rubidyumun jeotermal tuzlu sulardan ayrılması için umut verici bir sorbent olarak bulundu.Master Thesis Adalarda İklim Değişikliği Altında Doğal Yeraltısuyu Beslenmesinin Modellenmesi: Bozcaada Örneği (Türkiye)(2025) Türkseven, Özge Yaren; Baba, Alper; Gündüz, OrhanKüresel iklim değişikliği, yağış rejimlerindeki düzensizlik, artan sıcaklık ve buharlaşma oranları gibi faktörlerle su döngüsünü önemli ölçüde etkilemekte ve özellikle küçük ve sınırlı kaynaklara sahip adalar gibi hassas bölgelerde su kaynaklarının sürdürülebilirliğini tehdit etmektedir. Bu bağlamda, yeraltı suyu rezervleri, yüzeysel kaynakların yetersiz olduğu dönemlerde güvenilir bir alternatif oluşturmakta ve entegre su yönetimi stratejilerinde kritik bir rol oynamaktadır. Bu tez çalışması, Bozcaada Adası özelinde yeraltı suyu yenilenme potansiyelini belirlemeyi ve iklimsel değişkenlerin bu süreç üzerindeki etkilerini analiz etmeyi amaçlamıştır. Çalışma kapsamında, hem geleneksel yöntemlerden biri olan Klorür Kütle Dengesi (CMB) hem de süreç-temelli bir sayısal model olan HYDRUS-1D kullanılarak düşey su akışları modellenmiş, sensör verileri ve yerel toprak özellikleri dikkate alınarak düşey su hareketi simüle edilmiştir. Bu tür adalarda deniz suyu girişimin etkisinin yüksek olduğu görülmekte olup, bu nedenle geleneksel klorür yönteminden çok sayısal modellerin daha doğru sonuç verebileceğini göstermektedir. Özellikle Bozcaada gibi dış kaynaklara bağımlı küçük bölgelerde yeraltı suyu kaynaklarının korunması için hem niceliksel hem de niteliksel değerlendirmelerin önemini vurgulamaktadır. Nispeten düşük beslenme oranları, adanın mevcut su kaynaklarının yenilenmesinin sınırlı olduğunu göstermektedir. Bu nedenle, yerel yönetimler yağmur suyu hasadı, yeraltı barajları ve doğa temelli çözümler (NbS) gibi alternatif yaklaşımları araştırmalı ve uygulamalıdır. Elde edilen veriler ışığında, bu tez kapsamında somut bazı öneriler (YAS beslenme alanları, geçirimli alanlar, arıtılmış atık suyun kullanımı ve su hasadına gibi) sunulmuştur.Master Thesis Akdeniz adalarında sürdürülebilir su yönetimi için doğa tabanlı çözümler, vaka incelemesi: Bozcaada(01. Izmir Institute of Technology, 2024) Şamiloğlu, Bilgesu; Baba, Alper; Gkartzıos, MenelaosÇevresel ve toplumsal zorlukları çözmek için doğal süreçlerden yararlanmayı içeren NBS, geleneksel mühendislik yaklaşımlarına sürdürülebilir bir alternatif sunmaktadır. Araştırma, yağmur suyu toplama, teraslama ve yönetilen akifer beslemesi dahil olmak üzere bir dizi NBS tekniğini incelemektedir. Bu tekniklerin, Akdeniz bağlamında su güvenliğini artırma, sürdürülebilir turizmi teşvik etme ve yerel istihdamı destekleme potansiyellerini değerlendirmektedir. Çalışma, bir örnek olay olarak Bozcaada'ya özel olarak odaklanarak, Akdeniz adalarındaki su yönetimi zorluklarının üstesinden gelmek için Doğa Temelli Çözümlerin (NBS) potansiyelini araştırmaktadır. Literatür taramasını saha çalışması ve paydaş görüşmelerinden elde edilen niceliksel ve niteliksel verilerle birleştiren çalışma, Bozcaada'nın su yönetimi açısından karşılaştığı zorlukların ayrıntılı bir analizini sunmaktadır. Araştırma, hem insan popülasyonlarına hem de ekosistemlere fayda sağlayan sürdürülebilir çözümler sağlamak için NBS'nin yerel çevresel ve sosyal koşullara nasıl uyarlanabileceğini vurgulamaktadır. Bozcaada vaka çalışması, NBS'nin su kıtlığı, tarımsal su kullanımı ve turizmin etkileri ile ilgili sorunların çözümünde uygulanabilirliğini ortaya koyarken, aynı zamanda NBS'nin Akdeniz adalarında daha geniş bir şekilde uygulanmasına dair içgörüler sunmaktadır. Çalışmanın bulguları, NBS'nin yalnızca su güvenliğini artırmakla kalmayıp aynı zamanda yerel halkın katılımını teşvik ederek, turizmi geliştirerek ve tarımsal verimliliği destekleyerek sosyal sürdürülebilirliğe de katkıda bulunduğunu göstermektedir. Çalışma, NBS'nin Akdeniz bölgesinde sürdürülebilir su yönetimi için temel bir strateji olarak daha geniş çapta benimsenmesini teşvik etmek amacıyla gelecekteki araştırma ve politika geliştirmeye yönelik önerilerle sona ermektedir.Master Thesis Assessment of Groundwater Potential Using Geographic Information System Based Multi Criteria Decision Analysis Methods: Case Study of Panj Amu River Basin, Afghanistan(01. Izmir Institute of Technology, 2024) Abhar, Mohammad Tarıq; Demirkesen, Ali Can; Baba, AlperAfghanistan, where water is the most important resource for energy production and the economy. The country still struggles with access to clean drinking water, and its main supply of drinking water comes from groundwater. Unfortunately, not much is known about the country's groundwater system. The assessment of groundwater potential and groundwater stability is crucial for sustainable water management, agricultural development, urban and rural water supply, and disaster mitigation. It supports environmental protection, economic development, public health, and conflict prevention by ensuring reliable and sustainable access to groundwater resources. In regions such as the Panj Amu River Basin, this identification is particularly important due to the high dependence on groundwater. Therefore, the thesis focuses on water budget, groundwater potential, availability, and the impact of various parameters on groundwater recharge of the PARB using the Analytical Hierarchy Process (AHP), Frequency Ratio (FR) and Evidential Belief Function (EBF) methods. Ten thematic layers including precipitation, geology, lineament density, drainage density, soil texture, land use and land cover, topographic wetness index, curvature, normalized difference vegetation index and slope gradient were used as influencing factors along with groundwater static level data, runoff and evapotranspiration for this research work. All geographic datasets were analyzed using the ArcMap environment and the required spatial data were obtained from various approved relevant online sources. The water balance analysis for the Panj Amu River Basin indicates that 1.887 billion cubic meters' infiltrates into the groundwater system annually. The total annual groundwater consumption by humans, livestock and agricultural activities amounts to 808.19 million cubic meters. Consequently, the annual net groundwater budget in the basin is 1.078 billion cubic meters, suggesting that the groundwater system in the PARB is currently sustainable. All three methods indicate high groundwater potential in sparsely v populated mountainous regions with high rainfall and permeable geology and soil conditions. The key regions include the northeast of Takhar, the east and southeast of Baghlan and the northwest and east (some parts of the Wakhan corridor) of Badakhshan have high groundwater potential. In general, the Panj Amu River Basin has moderate groundwater potential. Area Under the Curve (AUC) and Receiver Operating Characteristic (ROC) analysis were used to validate the study. The results show that the EBF methods has the highest efficiency with an AUC of 92.6%, followed by the FR method with 91.5% and the AHP model with 80.2%.Master Thesis Conservation Strategies Against Climate Change Effects on Coastal Historic Settlements: the Case of Kuşadasi Citadel(01. Izmir Institute of Technology, 2023) Çıkıkçı, Süleyman Burçak; Yüceer, Hülya; Baba, AlperClimate change is currently one of the most essential and fastest-growing threats to people and their heritage around the world. Heritage assets and sites are vulnerable to the impacts of climate change due to their age and being in constant interaction with the environment and weathering processes. In particular, historic coastal settlements are highly vulnerable to climate change effects due to their proximity to the sea, which may lead to coastal erosion, changing sea levels, abrupt changes in air temperatures, storms and floods that may damage or even lead to the disappearance of these areas. Thus, developing resilience through tailor-made conservation strategies for historic coastal settlements is crucial to transfer them to future generations. In this context, this study discusses the effects of climate change through the example of Kuşadası Citadel, a historical coastal settlement located in the Mediterranean Basin, which is expected to be highly vulnerable to climate change. The study identified the potential conservation problems that may arise from the effects of climate change on the listed and 'façade to be conserved' immovable cultural assets of the Kuşadası Citadel. Accordingly, the study has developed its method. Area-specific climate change impacts were determined, vulnerability and risk analyses were performed, and administrative, site and building-scale conservation strategies were developed. In conclusion, strategies have been developed for the Kuşadası Citadel, which is highly vulnerable to the effects of climate change, to protect it from these effects at different scales. It is an example of coastal settlement research in the context of climate change adaptation and gives guidance for local-scale conservation efforts.Master Thesis Kinetics of Silica Polymerization at Various Conditions(01. Izmir Institute of Technology, 2022) Hasköylü Toker, Öykü Çağ; Demir, Mustafa Muammer; Baba, AlperSilica is the most abundant element on Earth because the Earth's crust is composed mainly of metal silicates. The source of this silica is mainly volcanic rocks, which come to the surface through tectonic activity and are the primary source of heat for geothermal activity. The silica concentration in a geothermal fluid is higher than the solubility limit of natural waters, so scaling of (metal) silicates is often observed in geothermal operations. This situation has become critical for geothermal power plants. Since silicates have an insulating structure, they lead to a reduction in energy efficiency during fluid transport. The formation of silica-rich deposits should be understood to minimize the negative effects of the scaling. Briefly, silicic acid molecules in the reservoir system are condensed, and the monomeric silicic acid molecules bind to each other via covalent bonds. In the course of this reaction, dimers, tetramers and short oligomers are formed, and eventually a large polymeric silica network is formed. In the presence of metals, both the kinetics of polymerization and the structure of the network are inevitably affected. In this study, the presence of kinetic parameters (different salts such as FeCl3, MgCl2, AlCl3 and NaCl), the reaction process, the rate and the activation energy of silica polymerization at different temperatures between 25 and 90 °C were investigated. The yellow silicomolybdate method was used to determine the concentration of monomeric silica. The order of the polymerization reaction was given as 3. The polymerization occurs in the initial phase, in the first 40 minutes, where the activation energy was about 29.52 ± 2.28 kJ/mol and the rate constant was of the order of 4x10-8 mol-2∙L2∙s-1. The results also confirmed that pH has a stronger effect on the kinetics of silica polymerization than temperature. The neutral solution decreases rapidly, while the acidic solution has an induction phase in the first hour of polymerization. Different temperatures did not affect the polymerization rate as much as pH. At 25°C the experiment showed the fastest polymerization, but at 90°C the low concentration changed from the beginning. During all these experiments, no scaling of amorphous silica was observed, only the polymerization of silica.Master Thesis Lithium Extraction From Geothermal Brine by Adsorption Method With Electrolytic Y-Mno2 Sorbent(Izmir Institute of Technology, 2022) Toprak, Seyra; Demir, Mustafa Muammer; Baba, AlperIn recent years, studies on the recovery of lithium metal have attracted great attention due to its wide application areas, especially in lithium-ion batteries. Recovery of lithium from brines is preferred considering the environmental impacts in mining. The application of manganese oxide sorbents to recover lithium from geothermal brines has been extensively studied as it is a potential source of lithium. In this thesis, adsorption was performed in Tuzla Geothermal Power Plant (TGPP) at 87 °C and 2 bar using a mini-pilot system in the reactor near the reinjection well of the plant to investigate the adsorption performance in field conditions. As a new approach, electrolytic manganese dioxide (γ-MnO2), which is widely used as cathode material in batteries, was used as the sorbent material for lithium and its adsorption/desorption performance was investigated. Batch adsorption experiments were performed in synthetic lithium solution and the optimum working conditions were determined as pH 12, adsorbent concentration of 3 g/L, and initial lithium-ion concentration of 200 mg/L. The highest adsorption capacity of the sorbent in the Langmuir model was found as 9.74 mg/g. The maximum adsorption performance was obtained at 1h adsorption in Tuzla GPP. In the continuation of the study, desorption was carried out in acidic medium with the brine-treated sorbent. Lithium concentration was enriched to around 250 ppm with repetitive desorption studies. Reusability of the sorbent was investigated and the reused sorbent showed almost 40% performance compared to virgin powder. γ-MnO2 was found as a promising sorbent for the separation of lithium from geothermal brines.Master Thesis Impact of Urbanization on Hydrogeodynamic Systems: a Case Study: Bornova Region (i̇zmir, Turkey)(01. Izmir Institute of Technology, 2021) Öztürk, Bahadır; Baba, Alper; İşbuğa, VolkanUrbanization is one of the most critical processes affecting land and water use. Understanding urbanization and its impact on ground systems gained prominence with global climate change and population increase. This study focuses on the new city center Bornova Plain, İzmir; Turkey, used as agricultural land until the 1950s. Later, the region was opened for settlement, and excessive urbanization decreased the hydraulic conductivity of the surface area of the plain with the constructed buildings, road pavements, and other surface coverings. Effects of the land use- land cover changes on the hydrodynamic system of Bornova Plain's aquifers were investigated in three parts. Firstly, GIS-based hydrological models with two different periods (2004 and 2020) scenarios were developed with ArcSWAT for this thesis. Using SWAT models, elements of the water budget equation were determined. With SWAT Models, Recharge/Precipitation, Streamflow/Precipitation, and Baseflow/Total flow ratios were found to decrease 52%, 26.09%, and 11.86%, respectively, and Surface Runoff/Total Flow, and ET/Precipitation ratios were found to increase 20.59%, and 15.09% with urbanization increment comparing 2004 and 2020. Secondly, soil's bearing capacity changes with groundwater level changes within a year were investigated using five observation wells. Conceptual models were created for each well. Maximum of 14.82% of bearing capacity change was observed in the wells. Thirdly, PLAXIS 3D models were created to understand the effect of the groundwater level changes on pile settlements for sandy and clayey soils in the region. Conceptual models created and maximum of 12.74% settlement difference was observed for different groundwater levels.Master Thesis Surface Water Quality Modeling for Best Management Practices - a Case Study From Bakırçay River Basin(01. Izmir Institute of Technology, 2021) Kazancı, Yiğithan; Gündüz, Orhan; Kazancı, Yiğithan; Baba, Alper; Baba, Alper; Gündüz, OrhanThis study was carried out to analyze the water quality in the Bakırçay River basin, which is known to be exposed to intense industrial and agricultural pollutant loads. A mathematical model system called AQUATOOL was used to reveal the changes that the effects of anthropogenic and natural events in the basin will cause on the conservative water quality parameters and nutrients. Model results are given in wet (April) and dry (September) periods for 4 points determined from upstream to downstream in the basin on a spatial basis, and temporal evaluation is also given for 1 upstream river water body, 1 downstream river water body, and 1 lake water body. Seven best management practices scenarios were determined and implemented one after the other in the model. Spatially, the results reveal good water status for both the dry period and the wet period at the upstream points, while at the downstream points, all parameters except BOD5 and Dissolved Oxygen are found to be in poor condition. Besides, similar situations arise in spatial-based results, and despite the scenarios, parameters could not reach good water status except for the lake waterbodies. The improvement in lake results occurs due to dilution, not scenarios. With this study, the pollution load in Bakırçay River Basin and the effects it creates once again revealed that if the anthropogenic loads are not reduced, the water quality of the basin will reach irreversible points for many years. It is thought that this study can constitute a source document for decision-makers, especially in terms of efficiency comparisons in the best management scenarios to be applied.