Phd Degree / Doktora
Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/11147/2869
Browse
Search Results
Doctoral Thesis Tay-sachs Hastalığı Fare Modelinde AAVrh10-hNeu3 Vektörünün İntratekal Uygulamasının Terapötik Etkisi(2025) Basırlı, Hatice Hande; Seyrantepe, VolkanTay-Sachs hastalığı, HEXA genindeki mutasyonlardan sonucu olan nörodejeneratif bir bozukluktur. Bu gen, GM2 gangliositinin yıkımını katalize eden β-hekzosaminidaz A (HexA) enziminin α-alt birimini kodlamaktadır. HexA eksikliği, Tay-Sachs hastalarında GM2'nin birikmesine ve ilerleyici nörodejenerasyona sebep olmaktadır. İlginç bir şekilde, Hexa-/- farelerinde, hastalığın hafif düzeyde seyretmesi hastalarda gözlemlenen nöropatolojik bulguların ortaya çıkmasını sınırlamaktadır. Erken başlangıçlı Tay-Sachs hastalığı fare modeli, Hexa-/-Neu3-/-, Tay-Sachs hastalarına benzeyen nöropatolojik ve davranışsal bozukluklarla birlikte 20 haftalık kısa bir yaşam süresi göstermektedir. Farelerde, sialidaz Neu3 enziminin GM2'nin yıkımı bir 'bypass' yolağı ile kolaylaştırdığı gösterilmişken, insan Neu3'ün (hNeu3) bu bağlamdaki potansiyel rolü henüz keşfedilmemiştir. Ayrıca, bu çalışmada, anti-inflamatuar bir ilaç olan İstradefilinin Hexa-/-Neu3-/- farelerinde nöroinflamasyonu azaltma potansiyeli incelenmiştir. İstradefilin ile birlikte hNeu3'ün terapötik etkinliğini moleküler biyolojik, immunohistokimyasal ve davranışsal analizler kullanarak açıklamak amacıyla AAVrh10-hNeu3, 8 haftalık Hexa-/-Neu3-/- farelerine intratekal olarak uygulanmıştır. Bunun neticesinde, Hexa-/-Neu3-/- farelerinde hNeu3 ve İstradefilinin yaşam süresini 28 haftaya kadar uzattığı ve farelerin vücut ağırlığında tespit edilebilir iyileşmelere yol açtığını bulduk. Özellikle sadece AAV veya İstradefilin ile birlikte AAV verilen 20 haftalık farelerde, GM2 birikiminde, lizozomal LAMP1 ve TUNEL pozitif hücrelerde azalma ve CNPase seviyelerinde artış gözlemlendik. Bunun yanı sıra, Rotarod ve ayak izi analizleri, tedavi edilen farelerde 20.haftada iyileşme olduğunu göstermektedir. Bulgularımız, insan Neu3 gen iletimi ve İstradefilinin, Hexa-/-Neu3-/- farelerinde görülen hastalık ilerlemesini hafifletme ve nöropatolojik ve motor eksikliklerini iyileştirme konusundaki terapötik potansiyeline ilişkin ilk in vivo kanıtı ortaya koymaktadır.Doctoral Thesis Therapeutic Efficacy Of Intrathecal Administration Of AAVrh10-mHEXA Vector In A Mouse Model Of Tay-Sachs Disease(01. Izmir Institute of Technology, 2025) Can Özgür, Melike; Seyrantepe, VolkanTay-Sachs hastalığı, bir lizozomal depolama hastalığıdır ve HEXA genindeki mutasyonlar sonucu oluşmaktadrr. HEXA geni, GM2 gangliosidini parçalamaktan sorumlu β-hekzosaminidaz A enziminin α-alt birimini kodlar. Son zamanlarda, Hexa ve Neu3 genlerinin birleşik eksikliklerine sahip Tay-Sachs hastalığı fare modeli (DKO fareleri), şiddetli nöropatolojik semptomlar ve nöroinflamasyon sergileyerek 20 haftaya kadar hayatta kalmıştır. Birçok lizozomal depolama hastalığı için tedavi stratejileri değerlendirilmiş olsa da, Tay-Sachs hastalığı için etkin tedaviler henüz geliştirilememiştir. Bu çalışmada, AAVrh10-mHexa (AAV) vektörünün intratekal uygulanmasının DKO farelerinde terapötik etkinliğini araştırmayı amaçladık. Ayrıca, AAV ilişkili gen tedavisi ile bir anti-inflamatuar ajanı olan istradefylline tedavisinin, DKO farelerinde nöroinflamasyonu hafifletme potansiyelini değerlendirdik. Moleküler biyolojik, immünohistokimyasal ve davranışsal analizler yapıldı. AAV tek başına ve istradefylline ile kombinasyon halinde uygulandıktan sonra DKO farelerinin yaşam süresinin 30 haftaya kadar uzadığını gösterdik. Moleküler biyolojik analizler, AAV tedavisi uygulanan ve istradefylline ile kombinasyon halinde tedavi edilen DKO farelerinin korteks, beyincik ve böbrek, karaciğer ve dalak gibi organlarında Hexa aktivitesinin arttığını ve lizozomal markerlar ile pro-inflamatuar sitokinler olan Ccl2 ve Ccl3 seviyelerinin azaldığını ortaya koydu. İmmünohistokimyasal veriler, AAV ve AAV-istradefylline kombinasyonu ile tedavi edilen farelerin beyinlerinde GM2 birikintisinin temizlendiğini, lizozom sayılarının azaldığını, aktif astrosit düzeylerinin düştüğünü ve nöronlar ile oligodendrositlerde iyileşmeler olduğunu gösterdi. Ayrıca, bu farelerde motor aktivitesi de iyileşti. Bu sonuçlar, AAVrh10 ilişkili intratekal uygulamanın, tek başına veya istradefylline ile kombinasyon halinde, Tay-Sachs hastalığını tedavi etmek için umut verici bir terapötik yaklaşım olduğunu göstermektedir.