Phd Degree / Doktora
Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/11147/2869
Browse
5 results
Search Results
Doctoral Thesis Ofislerde Pencere Camı ve Dinamik Led Aydınlatmanın Günışığı Kalitesi, Kullanıcıların Dikkati ve İş Performansı Üzerine Etkileri(2024) Köse, Fatma Büşra; Kazanasmaz, Zehra Tuğçe; Tayfur, GökmenGün ışığı, enerji tüketimi, konfor, sağlık ve performans üzerinde olumlu bir etkiye sahiptir ve bu nedenle ofis binalarında tamamen cam cephelerin kullanımı artmaktadır. Ancak, doğru cam türünün seçilmesi büyük önem taşır, çünkü camlar güneş radyasyonu, ısı kazancı/kaybı ve gün ışığı kalitesini etkiler. Gelişmiş cam teknolojileri enerji verimliliğini artırırken, gün ışığının renk ve spektrumunu bozarak istenmeyen aydınlatma koşulları oluşturabilir. Enerji tasarrufunu artırmak amacıyla kullanılan LED aydınlatmalar da mavi ışık yayılımı nedeniyle sirkadiyen ritimlerin bozulmasına yol açabilmektedir. Bu araştırma, gün ışığı ve yapay aydınlatmanın bir arada kullanılarak bilişsel performans, memnuniyet, dikkat ve uyanıklık üzerindeki etkilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Aydınlatma seviyeleri, renk sıcaklığı, spektral dağılım ve cam türleri dikkate alınarak, en uygun aydınlatma koşullarını belirlemek için Yapay Sinir Ağları (ANN) ve bulanık mantık modelleri kullanılmıştır. İki ofiste, on farklı cam türü ve dinamik LED sistemleri ile deneyler gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar, dinamik LED sistemlerinin özellikle bazı cam türleri ile birlikte kullanıldığında Sirkadiyen Uyarım (CS) ve Eşdeğer Melanopik Lüks (EML) değerlerini önemli ölçüde artırdığını göstermektedir. Şeffaf ve akıllı camlar, görev performansı ve kullanıcı memnuniyeti açısından en iyi sonuçları sağlarken, fotovoltaik ve renkli camlar daha düşük memnuniyet düzeylerine yol açmıştır. Aydınlatma koşullarının etkisi, özellikle kağıt bazlı görsel görevlerde belirgin olurken, bilgisayar tabanlı görevlerin aydınlatma koşullarından ziyade demografik bilgilerle daha ilgili olduğu gözlemlenmiştir. ANN modelleri, performans sonuçlarını %40 ile %93 arasında bir doğrulukla tahmin etmede başarılı olmuştur. Performans sınıflandırması bulanık mantık modelleri ile başarıyla yapılmış olup, bu çalışmanın metodolojisi gelecekteki araştırmalar için değerli bir rehber sunarak bina performans değerlendirme sistemlerine entegre edilebilecek bir çerçeve sağlamaktadır.Doctoral Thesis The Effects of Window Glazing and Dynamic Led Lighting on Daylight Quality, Occupant Alertness and Work Performance in Offices(01. Izmir Institute of Technology, 2024) Köse, Fatma Büşra; Kazanasmaz, Zehra Tuğçe; Tayfur, GökmenGün ışığı, enerji tüketimi, konfor, sağlık ve performans üzerinde olumlu bir etkiye sahiptir ve bu nedenle ofis binalarında tamamen cam cephelerin kullanımı artmaktadır. Ancak, doğru cam türünün seçilmesi büyük önem taşır, çünkü camlar güneş radyasyonu, ısı kazancı/kaybı ve gün ışığı kalitesini etkiler. Gelişmiş cam teknolojileri enerji verimliliğini artırırken, gün ışığının renk ve spektrumunu bozarak istenmeyen aydınlatma koşulları oluşturabilir. Enerji tasarrufunu artırmak amacıyla kullanılan LED aydınlatmalar da mavi ışık yayılımı nedeniyle sirkadiyen ritimlerin bozulmasına yol açabilmektedir. Bu araştırma, gün ışığı ve yapay aydınlatmanın bir arada kullanılarak bilişsel performans, memnuniyet, dikkat ve uyanıklık üzerindeki etkilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Aydınlatma seviyeleri, renk sıcaklığı, spektral dağılım ve cam türleri dikkate alınarak, en uygun aydınlatma koşullarını belirlemek için Yapay Sinir Ağları (ANN) ve bulanık mantık modelleri kullanılmıştır. İki ofiste, on farklı cam türü ve dinamik LED sistemleri ile deneyler gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar, dinamik LED sistemlerinin özellikle bazı cam türleri ile birlikte kullanıldığında Sirkadiyen Uyarım (CS) ve Eşdeğer Melanopik Lüks (EML) değerlerini önemli ölçüde artırdığını göstermektedir. Şeffaf ve akıllı camlar, görev performansı ve kullanıcı memnuniyeti açısından en iyi sonuçları sağlarken, fotovoltaik ve renkli camlar daha düşük memnuniyet düzeylerine yol açmıştır. Aydınlatma koşullarının etkisi, özellikle kağıt bazlı görsel görevlerde belirgin olurken, bilgisayar tabanlı görevlerin aydınlatma koşullarından ziyade demografik bilgilerle daha ilgili olduğu gözlemlenmiştir. ANN modelleri, performans sonuçlarını %40 ile %93 arasında bir doğrulukla tahmin etmede başarılı olmuştur. Performans sınıflandırması bulanık mantık modelleri ile başarıyla yapılmış olup, bu çalışmanın metodolojisi gelecekteki araştırmalar için değerli bir rehber sunarak bina performans değerlendirme sistemlerine entegre edilebilecek bir çerçeve sağlamaktadır.Doctoral Thesis Soil Erosion and Sediment Transport Modelling for River Basins in Afghanistan Using Gis-Based Models(01. Izmir Institute of Technology, 2023) Ansarı, Ahmad; Tayfur, GökmenSoil erosion is a critical environmental issue with significant impacts on agricultural productivity, water quality, and land degradation. Afghanistan has five major river basins; Kabul River Basin (KBL), Helmand River Basin (HRB), Harri Rod-Murghab River Basin (HMRB), Northern River Basin (NRB), and Amu Darya River Basin (AMRB). Afghanistan is prone to soil erosion due to various natural and anthropogenic factors. This study is the first-ever assessment at the country scale, estimating the rainfall erosivity from measured and satellite rainfall products, calculating the soil erodibility factor based on two known databases (HWSD and ISRIC), the slope length and steepness factor (LS), the crop management factor (C), and the support practice factor (P). Finally, the average annual soil erosion potential is computed by multiplying the developed raster data from each Revised Universal Soil Loss Equation (RUSLE) analysis using the GIS and R-Studio software. Furthermore, the sediment delivery ratio for the Upper-Helmand and Arghandab Catchments are also estimated. The RUSLE model estimates showed that the entire watersheds in Afghanistan produce an average soil loss rate of 13.8 t ha-1 yr-1, of which the most severe classes of soil losses occurred in the southeast and northeast regions of the study area. The soil classes of very high, severe, and very severe cover an area of 30.4% (19,258,056 ha) of the entire study region with 273,763,211 t yr-1 of soil loss. Approximately 30.4% of the total area should be placed under urgent soil conservation measures, specifically the regions located in the KRB and AMRB watersheds. In addition, the SDR is computed for Upper-Helmand and Arghandab Catchments, and it is found to be 23.5% and 24.2%, respectively. The rainfall erodibility, slope-length gradient, and crop management factors are identified as the most crucial elements associated with soil erosion in the study area, and the rate of soil erosion gradually increases with the increasing soil erodibility and slope gradient. Six erosivity maps are generated using the TRMM-3B42 precipitation, Local rain-gauges stations (using MFI and mean annual precipitation), TRMM3B43-monthly product, ERA5 monthly product (spanning 1990 to 2020), and Global Rainfall Erosivity map. The correlation between the R-factor derived from the TRMM-3B42 and the R-factor estimated from measured rainfall are compatible, implying the suitability of the employed methods. This study revealed that satellite products of the Tropical Rainfall Measuring Mission (TRMM-3B42), Harmonized World Soil Database (HWSD), International Soil Reference and Information Centre (ISRIC) of soil data, the Digital Elevation Model (DEM) of the Shuttle Radar Topographic Mission (SRTM), and the Moderate Resolution Imaging Spectroradiometer (MODIS-13Q1) can be used as an alternative input while estimating RUSLE factors. This study provides valuable soil, water conservation, and management insights for the entire watersheds in Afghanistan. This research also establishes a technical foundation for utilizing the RUSLE model to estimate soil erosion in the region.Doctoral Thesis Hydrological and Meteorological Drought and Trend Analysis in Afghanistan and Their Implications on Transboundary Rivers(01. Izmir Institute of Technology, 2022) Hayat, Ehsanullah; Tayfur, GökmenAfghanistan as a landlocked country located within central and southwestern Asia has an arid to semi-arid climate. Most of the people are involved in agricultural activities and major part of the country's gross domestic product depends on agriculture, but the country has the lowest water storage capacity. Consecutive periods of droughts and rapid snowmelt due to climate change have made it more challenging for convenient water resources management practices. Other major concern is transboundary water that flows to downstream countries without any sharing agreement rather than one on the Helmand River. Therefore, this study first aims to investigate the historical hydrological and meteorological drought characteristics across the whole country using Standardized Precipitation Index (SPI) and Reconnaissance Drought Index (RDI) for meteorological drought analysis for a period 1979-2019, and Streamflow Drought Index (SDI) is used for hydrological drought analysis using two different time series (1960-1979 and 2008-2020) from 55 hydro-meteorological stations. Missing streamflow data in four stations across four transboundary River Basins (RBs) of the country is modeled using Remote Sensing (RS) techniques via Landsat satellite imagery time series data from 1988 to 2021, and which is the novelty of this study. Afterwards, trends in streamflow, precipitation and temperature are examined using Mann-Kendall's and Sen's slope statistical tests. A four decadal countrywide drought maps are also generated. Finally, the effects of droughts and trends on transboundary rivers in the country are investigated. Data from (55) ground stations is used for this purpose in this study.Doctoral Thesis Three Dimensional Numerical Modelling of Recharce: Case Study: Eğri Creek Sub-Basin, İzmir(01. Izmir Institute of Technology, 2022) Şahin, Yavuz; Tayfur, Gökmen; Baba, AlperAlthough the science of water management has experienced significant improvements over the past century, many issues still require the attention of the scientific community. Global change, growing population and increasing pressure on existing water supplies have intensified the need for further improvement of water resources management practice. The purpose of this special issue is to present some of the latest research carried out in the area of water resources management under uncertain and changing conditions. Study in this issue highlight recent consuming in this basin covering all the surface & groundwater of the hydrologic cycle. The large demand for drinking, irrigation and industrial water in the region of K. Menderes Basin. The main objective of the study is to emerge capacity of surface and groundwater. Also, notice that decreasing groundwater level in basin. This river basin agricultural dominant has fertile land and range of harvest diversity in all season. In dry periods, Groundwater level has been facing decreases for past 30 years. Every private farm has private wells that were drilled without permission. These cause depletion of groundwater and restraining the usage of groundwater. Another subject is industrial usage of groundwater and increasing population in area. For this purpose, surface artificial recharge methods in conjunction with underground dam construction were investigated in Egri Creek sub-basin. Thus, their contributions to the groundwater levels were investigated with the help of a numerical model.