Değişken sönümleme katsayılı amortisörlerin deprem simülasyonu ile üç katlı bir yapıya olan etkisinin değerlendirilmesi

Abstract

Bu çalışmada deprem etkisi altında üç katlı bir model yapının yarı aktif olarak kontrollü dinamik davranışı deneysel ve teorik olarak araştırılmıştır. İlk olarak tek yönlü deprem simülatörü üzerine boyutları normal ölçülere göre indirgenmiş üç katlı çelik yapı inşaa edilmiştir. Seçilen model yapının dinamik karakteristikleri önce teorik olarak belirlenmiş daha sonra deneyler ile bulunarak, sonuçların uyumluluğu gözlenmiştir. Yapıyı yarı aktif olarak kontrol edecek olan amortisör, yatlarda kullanılan bir dümen pistonu modifiye edilerek ve bir deşarz hattı eklenerek imal ettirilmiştir. Eklenen deşarz hattına yerleştirilen bir vana ve bu vananın üstüne vanayı kontrol edecek bir step motor monte edilmiştir. Tasarlanan amortisör yarı aktif bir sönümleyici olarak yapının birinci katı ile zemin arasına yerleştirilmiştir. Bu işlemden önce tasarlanan sönüm elemanının matematik modelinin kurulması için amortisör deneyleri yapılmış ve matematik model ortaya çıkarılmıştır. Kontrol işlemi, deşarz hattı üzerindeki vananın açıklığının değiştirilmesi ve bu değişime göre sönümleyici amortisörün sönüm katsayısının değişimi ile gerçekleştirilmiştir. Model yapının deprem etkisi altındaki davranışı amortisörsüz ve amortisörlü olarak deneyler ile test edilmiştir. Ayrıca, amortisörün sönüm özelliği sabit tutularak da deneyler yapılmış ve sonuçlar teorik hesap değerleri ile karşılaştırılmıştır. Yapılan deneyler ve sayısal analizler göstermiştir ki, yarı aktif kontrol edilen amortisör model yapının deprem davranışını oldukça iyileştirmektedir.