Tasarım ve Oyun Odaklı Düşünme Yoluyla Sürdürülebilirlik Davranışının Teşvik Edilmesi: Kent Sakinleri için Döngüsel Bir Katılım Modeli

Abstract

Sürdürülebilir şehirlere ulaşmak, özünde karmaşık, çok yönlü ve doğrusal çözümlere dirençli 'kötücül' bir sorundur. Bu tez, insan merkezli tasarım odaklı düşünme ve oyun odaklı düşünme metodolojilerinin bu zorluğun etkili bir şekilde ele alınması için nasıl kullanılabileceğini araştırmaktadır. Değer Zinciri Modeli, araştırmanın kavramsal çerçevesini oluşturarak şehri birbirine bağlı bir değer zincirleri ağı olarak konumlandırılmıştır. Şehrin en küçük işlevsel birimleri olarak kentsel haneler ve hane halkı kabul edilmiştir. Sürdürülebilirlikle ilgilenen on kişiyle yapılan derinlemesine görüşmelerle başlayan çok yöntemli bir yaklaşımla, evsel atık yönetimi birincil sorun alanı olarak ortaya çıkmıştır. Oyun odaklı düşünme ve fikir üretme tekniklerini uygulayarak, üç çözüm konsepti geliştirilmiş ve ağırlıklı bir karar matrisi kullanılarak değerlendirilmiştir. Doğrulama ve prototipleme için 'Akranlar Arası Katkı-Kazanma Döngüsel Sistemi' seçilmiştir. Kullanıcı ihtiyaçlarına göre oyun öğelerini entegre eden dijital bir platformun prototipini oluşturmak için çevik bir UX/UI tasarım süreci kullanılmıştır. Tasarım, akran etkileşimini artırmaya, katkıları ölçmeye ve gerçek zamanlı etkiyi izlemeye odaklanmıştır. Ortaya çıkan çözüm, kentsel haneleri merkezi olmayan bir sürdürülebilirlik ağı içinde aktif düğümler olarak yeniden çerçeveleyerek, kısmi öz yeterlilik ve dirençli yerel ekosistemleri teşvik etmektedir. Ürün atık yönetimine odaklannmaktadır. Genel olarak tez, insan merkezli, sistemik ve eğlenceli bir tasarım sürecinin, sürdürülebilir yaşamı hane düzeyinde nasıl daha erişilebilir, ilgi çekici ve etkili hale getirebileceğini ve nihayetinde kentsel sistemler genelinde sürdürülebilirliği nasıl ilerletebileceğini göstererek katkıda bulunmaktadır.

Achieving sustainable cities presents a typical wicked problem: complex and resistant to linear solutions. This thesis investigates how the human-centered approach of design-thinking and game-thinking can be used to successfully address this problem. The Value Chain Model was used in this research as a conceptual lens and by viewing the city as a network of value chains, the model helped define an immediate, actionable context: urban households, the smallest working units of the city. Through a multi-method process initiated with in-depth interviews with ten sustainability-engaged individuals, household waste management was identified as the key problem area. Using game thinking and ideation techniques, three solution concepts were developed and a weighted decision matrix, the 'Peer-to-Peer Contribute-To-Earn Circular System' concept was selected for validation and prototyping. Using agile UX/UI design, a digital platform integrating game elements and was prototyped based on user needs, via focusing on enhancing peer interaction, measuring contributions, and tracking real-time impact. The solution repositions urban households as active nodes in a decentralized sustainability network, enabling partial self-sufficiency and resilient local ecosystems. While the product is focused on waste management, the framework shows strong potential for future application in energy, food, and water systems. Overall, the thesis contributes by demonstrating how a human-centered, systemic, and playful design process can be used to make sustainable living more accessible, meaningful, and impactful at the household level, ultimately enabling sustainability across urban systems.