Tasarım Odaklı Bir Perspektiften Alg Bazlı Gıdaların Gıda Sistemlerine Entegrasyonu: Çok Katmanlı Engeller ve Müdahale Stratejileri

Abstract

Bu tez, alg bazlı gıdaların günümüz gıda sistemlerine nasıl daha güçlü bir şekilde entegre edilebileceğini incelemektedir. Konu yalnızca besin değeri veya çevresel faydalar açısından değil; tat, koku, doku gibi duyusal deneyimler, kültürel alışkanlıklar, güven unsuru ve sistemsel yapılar gibi çok katmanlı engeller üzerinden ele alınmıştır. Yüksek besin değeri ve sürdürülebilir üretim potansiyeline sahip olmalarına rağmen, algler özellikle kültürel olarak 'yabancı' görüldükleri bölgelerde yaygın olarak benimsenmemektedir. Çalışmanın özgünlüğü, bu durumu bir tasarım problemi olarak tanımlamasıdır. Burada tasarımcı, yalnızca ürün geliştiren değil; gıda antropolojisinden beslenen, kültürler arasında 'çevirmen' rolü üstlenen, yabancılaşmayı uyumlaştırarak yeni gıdaların kabulünü kolaylaştıran bir aktör olarak konumlanmaktadır. Araştırma; literatür incelemesi, görüşmeler, anketler ve AEIOU, PESTLE, Tasarım Odaklı Düşünme, Duygusal Gıda Tasarımı gibi yöntemlerin birlikte kullanılmasıyla, bireysel, profesyonel ve destekleyici kullanıcı gruplarının algı, engel ve fırsatlarını haritalamaktadır. Bulgular, alglerin benimsenmesinde işlevsel faydaların yanı sıra hikaye, görsel kimlik, duyusal aşinalık ve sistemsel güvenin de önemli olduğunu göstermektedir. Avrupa–Türkiye karşılaştırması ise güçlü politika ve altyapıların fark yaratabileceğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak bu tez, alg bazlı gıdaları günlük yaşamın bir parçası haline getirmek için tasarımın nasıl stratejik bir araç olabileceğini göstermektedir. Ortaya konan yaklaşım, diğer sürdürülebilir gıdaların yaygınlaştırılmasına da uyarlanabilecek, disiplinler arası iş birliklerini teşvik eden bir çerçeve sunmaktadır.

This thesis explores how algae-based foods can be more strongly integrated into today's food systems. The study does not limit itself to nutritional value or environmental benefits. However, it addresses the issue through multi-layered barriers such as sensory experiences (taste, smell, texture), cultural habits, trust, and systemic structures. Despite their high nutritional value and sustainable production potential, algae are not widely adopted, especially in regions where they are culturally perceived as 'foreign.' The original aspect of this research is that it defines the problem as a design problem. Here, the designer is not merely a product developer; they are an actor who draws on food anthropology, takes on the role of a 'translator' between cultures, reconciles alienation, and facilitates the acceptance of new foods. The study uses a combination of literature review, interviews, surveys, and methods such as AEIOU, PESTLE, Design Thinking, and Emotional Food Design to map the perceptions, barriers, and opportunities of individual, professional, and supportive user groups. The findings show that, in addition to functional benefits, storytelling, visual identity, sensory familiarity, and systemic trust are also decisive factors in the adoption of algae. A comparison between Europe and Turkey highlights how strong policies and infrastructure can make a difference. In conclusion, this thesis shows how design can be a strategic tool to make algae-based foods part of everyday life. Its approach provides a framework for fostering interdisciplinary collaborations that can be applied to the popularisation of other sustainable foods.