Bina Yangın Yönetmeliğinin Sayısal Temsili: Dört Katmanlı Temsil Modelinin Tablo Verileri için Genişletilmesi

Abstract

Bina tasarımının güvenli, işlevsel ve sürdürülebilir olmasını sağlamak için yapı yönetmeliklerine uyum kritik öneme sahiptir. Ancak yapı yönetmeliklerinin dil yapısı, belirsizlikleri ve karmaşık bağlantıları nedeniyle manuel uyumluluk denetimi zaman alıcı ve hataya açık bir süreçtir. Otomatik uyumluluk denetim sistemleri bu süreci iyileştirmeyi amaçlasa da henüz karmaşık ve çok değişkenli tablo verilerini işleme konusunda yetersiz kalmaktadırlar. Bu tez, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliği'nin kaçış yolları ve elemanları ile ilgili maddelere odaklanarak bu kısıtları ele almaktadır. Dört Katmanlı Temsil hibrit modeli temel alınarak, tablo verilerini işleme ve kural temsilini geliştirmek için eklemeler yapılmıştır. Çok katmanlı tablo başlıkları, koşullu bağımlılıklar ve çapraz referanslı maddeler gibi zorluklar bir tablo çözücü metot geliştirilerek aşılmış ve tablo verileri dinamik olarak yorumlanarak kural kontrol sürecine entegre edilmiştir. Ek olarak, görsel programlama tabanlı kaçış yolu hesaplayıcısı YBM ortamında geliştirilerek kaçış yollarının hesaplanması ve doğrulanması sağlanmıştır. Bu entegrasyon, mekânsal uyumluluk kontrollerini gerçekleştirerek tasarımcılara geri bildirim sunmaktadır. Bulgular, genişletilmiş hibrit modelin yangın kaçış kurallarını başarıyla temsil ettiğini göstermektedir. Kaçışla ilgili kuralların %82'sinin temsil edilebilir olduğu belirlenirken, yarı-temsil edilebilinen kurallar ve belirsiz ifadelerin işlenmesi gelecekteki çalışmalar için bir odak noktasıdır. Gelecek çalışmalar dinamik tahliye yolu simülasyonları, yapay zeka destekli kural açıklamaları ve daha verimli Yapı Bilgi Modellemesi iş akışları için Model Görünüm Tanımları ve Bilgi Teslim Kılavuzları gibi standardizasyon araçlarının kullanımı konularını ele alabilirler. Bu çalışma, yapı yönetmeliklerinin dijital dönüşümüne katkı sağlayarak otomatik uyumluluk denetim sistemlerinin doğruluğunu ve ölçeklenebilirliğini artırmaktadır.Ensuring compliance with building codes is essential for the safe, functional, and sustainable design of buildings. However, manual compliance checking remains a labor-intensive and error-prone process due to the natural language structure, ambiguities, and complex dependencies within building codes. Automated Compliance Checking systems aim to enable this process, yet existing systems struggle to handle intricate, multi-variable data, particularly tabular information critical for many regulatory requirements. This thesis focuses on the Turkish Fire Safety Code, specifically fire egress provisions, to address these limitations. Building upon the Four-Level Representation hybrid model, this research introduces significant enhancements to handle tabular data and improve rule formalization. Key challenges such as multi-layered table headings, conditional interdependencies, and linked references are addressed through the development of a Table Resolver function, which dynamically interprets and integrates tabular data into the rule-checking process. Additionally, a visual programming-based Egress Route Calculator was implemented within a Building Information Modeling environment to compute and validate egress routes. This integration ensures spatial compliance checks and provides design feedback. The findings demonstrate that the extended hybrid model effectively represents complex fire egress rules, overcoming the challenges posed by tables and interlinked dependencies. While the study highlights the feasibility of formalizing 82% of egress-related rules, limitations remain in handling semi-formal rules and ambiguous statements. Future work can explore dynamic evacuation path simulations, automated rule clarification using artificial intelligence, and improved BIM workflows through standardization using Model View Definitions and Information Delivery Manuals. This research advances the digital transformation of building codes, paving the way for more efficient, accurate, and scalable ACC systems in the AEC industry.