İzmir’in Toplu Ulaşım Sisteminin Doğrusal Programlama ve Duyarlılık Analizi Aracılığıyla Optimizasyonu

Abstract

Bu çalışma, enerji tüketimi, seyahat süresi ve ulaşım ücreti perspektiflerinden toplu ulaşım problemlerine odaklanmaktadır. Çalışmanın amacı İzmir örneğinde görülen benzer ulaşım sorunlarına yönelik güzergâh açısından karşılaştırılabilir olan tramvay ve otobüs sistemleri için en iyi çözümleri sunmaktır. Ayrıca, bu çalışma farklı ulaşım tipleri arasındaki bütünleşme konusuna dikkat çekmektedir. Çalışmada kullanılan yöntemler doğrusal programlama ve duyarlılık analizidir. Bu çalışma için hem tramvay hem de otobüs hattına sahip dokuz rota belirlenmiştir. Hangi ulaşım tipinin daha uygun veya kullanışlı olduğunu, bunların olumsuz ve olumlu sonuçlarının neler olduğunu ve hangisinin çevre dostu ve yolcu bütçesine dost olduğunu incelemek üzere aynı aktarma noktalarını paylaşan rotalar seçilmiştir. Doğrusal programlama Microsoft Excel® yazılımının bir uzantısı olan çözücü aracıyla gerçekleştirilmiştir. İlk olarak, amaç fonksiyonları en küçük enerji tüketimi, en küçük rota uzunluğu ve en küçük yolcu ücreti olarak tanımlanmıştır. Elde edilen enerji tüketimi, hız ve yolcu hacmi verileri optimizasyonların kısıtlarıdır. Son olarak, bulgular duyarlılık analizi aracılığıyla değerlendirilmiştir. Hem yolcular hem ulaşım işletmecileri için otobüs ve tramvay seçenekli en iyi sonuçlar tespit edilmiştir. En uygun rotalar Fahrettin Altay-Alsancak, Fahrettin Altay-Halkapınar, Mavişehir-Bostanlı ve Egekent-Bostanlı rotalarıdır. Bu çalışma, ulaşım maliyet matrisinin yanı sıra seyahat süresi matrisini kullanarak literatüre katkı sağlamaktadır. Böylece, bu araştırma sadece mali amaçlara değil, çevresel ve sosyal amaçlara da hizmet etmektedir.