Kırsal Yapılı Mirasın Korunmasında Toplum Katılımı: Düzce Köyü'nden Çıkarımlar

Abstract

Bu çalışma, kırsal yapılı kültürel mirasın korunmasında toplum katılımının rolünü incelemekte ve Seferihisar'ın Düzce Köyü'nü örnek alan olarak ele almaktadır. Köy, geleneksel mimari ve arkeolojik kalıntılar gibi önemli kültürel değerlere sahiptir; ancak kentsel yayılma, çevresel riskler ve kurumsal destek yetersizliği gibi tehditlerle karşı karşıyadır. Geçmişte yürütülen yukarıdan aşağıya koruma girişimleri, çoğunlukla yerel halkı sürecin dışında bırakmış; bu da sınırlı başarı ve toplumsal ihtiyaçlarla uyumsuz politikalarla sonuçlanmıştır. Bu sorunlara yanıt olarak, araştırma kırsal mirasın korunmasında yerel katılımı merkeze alan stratejiler önermektedir. Çalışmada, literatür taraması, vaka karşılaştırmaları, alan gözlemleri, mimari belgeler ve 48 köy sakiniyle yapılan görüşmeleri içeren karma yöntemli bir yaklaşım benimsenmiştir. Bu yöntem, mirasın yalnızca fiziksel özelliklerini değil, aynı zamanda ona anlam kazandıran kültürel değerleri ve günlük yaşamdaki uygulamaları da anlamaya olanak tanımaktadır. Araştırma bulguları, toplulukların sürece aktif olarak katıldığında koruma çalışmalarının daha kapsayıcı ve yerel ihtiyaçlara daha uygun hale geldiğini göstermektedir. Mirasın yalnızca korunması gereken bir varlık olarak değil, yerel kimliği güçlendiren, kültürel turizmi destekleyen ve kırsal kalkınmaya katkı sağlayan bir araç olarak görülmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Yerel halkın sürece dahil edilmesi, korumanın günlük yaşamın bir parçası haline gelmesini sağlamakta ve kalıcılığını artırmaktadır. Bu çalışma, katılımcı modellerin yerel koşullara daha etkili biçimde yanıt verebildiğini, toplulukları güçlendirdiğini ve uzun vadeli sürdürülebilirliği desteklediğini ortaya koyarak miras yönetimine ilişkin güncel tartışmalara katkı sunmaktadır.

This study investigates the role of community involvement in conserving rural built heritage, through the case of Düzce Village in Seferihisar, Türkiye. The village contains valuable cultural assets, such as traditional buildings and archaeological remains, however it faces threats like urban expansion, environmental risks, and weak institutional support. Top-down conservation efforts in the past often left local people out of the process, which led to limited success and policies that did not reflect community priorities. To respond to these challenges, the research proposes strategies that put local participation at the core of rural heritage conservation. It uses a mixed-methods approach that includes literature review, case study comparisons, field observations, architectural surveys, and interviews with 48 residents. This approach allows for understanding not only the physical characteristics of the heritage assets of Düzce Village, but also the cultural values and everyday practices that give it meaning. The findings of the research reveal that when communities actively participate in the process, conservation efforts become more inclusive and better aligned with local needs. The study emphasizes that heritage should not be seen merely as something to be preserved, but as a tool that strengthens local identity, supports cultural tourism, and contributes to rural development. Involving local people in the process ensures that conservation becomes a part of daily life and increases its permanence. This study also contributes to current discussions in heritage conservation and management by revealing that participatory models can respond more effectively to local conditions, empower communities, and support long-term sustainability.