Batna'nın Kapalı Sitelerinde Var Olan Yaşam Dinamiklerini Açığa Çıkarmak

Abstract

Gated Communities (GC'ler) dünya genelinde birçok bölgede ortaya çıkan küresel bir eğilim haline gelmiştir. Cezayir'de ilk olarak 1980'lerde uygulamaya konan neoliberal politikalar ve özelleştirme süreci sonrasında, başta Cezayir ve Annaba gibi büyük şehirlerde görülmeye başlamıştır. Yıllar içinde bu eğilim, 2010 civarında GC'lerin ortaya çıkmaya başladığı Batna gibi diğer şehirlere de yayılmıştır. Bu çalışma, Bat-na'daki bu yeni kapalı konut tipolojisine odaklanmakta ve bu konuyu ele alan ilk araştırma olarak, çok boyutlu bir çözümleme sunmayı amaçlamaktadır. GC'lerin ortaya çıkışının yapısal ve öznel nedenlerini, tasarım tercihlerinin ardındaki motivasyonları ve bu konutların nasıl pazarlanıp tanıtıldığını incelemektedir. Ayrıca, bu topluluklardaki sa-kinlerin sosyal yapısını, iç mekân düzenlemelerini ve bu düzenlemelerin ardındaki man-tığı, hem kullanıcıların hem de kullanıcı olmayanların bakış açılarıyla birlikte analiz et-mektedir. Araştırma, Batna'da seçilen beş örnek olay üzerinden saha gözlemleri, fotoğraflar ve kent yetkilileri, mimarlar, özel geliştiriciler, sakinler ve dış kullanıcılarla yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelere dayanmaktadır. Ayrıca belge analizi ve çevrim içi içerikler gibi ikincil veriler de kullanılmıştır. Bulgular, Batna'daki GC'lerin ortaya çıkışının internet ve medya aracılığıyla küreselleşme, özelleştirme gibi neoliberal reform-lar, konut düzenlemeleri, devlet konut politikaları, tüketim kültürü ve güvenlik gibi yapısal ve öznel faktörlerin bir kombinasyonu ile şekillendiğini göstermektedir. Her ne kadar GC'ler küresel ölçekte ayrıcalıklı konut tipleri olarak pazarlansa da, Batna'daki örnekler büyük ölçüde yerel itibar üzerinden varlık göstermektedir. Planlar, geleneksel devlet konutlarının mekânsal mantığını ve içeriğini yansıtıyor. Çalışma ayrıca, topluluklar arasındaki güçlü aile ve sosyal bağları ve geleneksel mekânsal düzenlemeleri de ortaya koyuyor.

GCs have become a global trend, emerging across many regions of the world. In Algeria, they first appeared in major cities such as Algiers and Annaba, mainly after the adoption of neoliberal policies and privatization in the 1980s. Years later, the trend ex-tended to other cities, including Batna, where GCs began to emerge around 2010. This study focuses on this newly enclosed housing typology in Batna and aims to uncover its multiple dimensions as the first study to do this. It examines the structural and subjec-tive drivers behind their emergence, the reasons for their design choices, and the ways these communities were advertised. It also explores the social composition of residents, their interior spatial organization, and the underlying logic, along with the perspectives of both users and non-users. The field research is based on five case studies in Batna, analysed through observations, photographs, and semi-structured interviews with urban officials, architects, private developers, residents, and non-residents; and secondary data including document analysis and online content. The findings show that the emergence of GCs in Batna were influenced through a mix of structural and subjective factors, in-cluding globalization via internet and media, neoliberal reforms such as privatization, housing regulations, state-housing, consumer culture, and security. Although marketed globally as exclusive housing options, the GCs of Batna rely on local reputation. The plans replicate the spatial logic and content of conventional state-housing. The study also reveals strong family and social ties within the communities, and conventional spa-tial arrangements.