Master Degree / Yüksek Lisans Tezleri
Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/11147/3008
Browse
Search Results
Master Thesis İmar Hakkı Transferinin (İHT) Konut Fiyatları Üzerindeki Etkisi: Istanbul, Arnavutköy Örneği(2025) Duran, Hasan Engin; Duran, Hasan Engin; 01. Izmir Institute of Technology; 02. Faculty of Architecture; 02.03. Department of City and Regional Planningİmar haklarının transferi (IHT) modeli, yapılaşmaya kapatılan ya da korunması gereken bir parselin (gönderen alan), kentsel büyümeye uygun alıcı alanlara aktarılmasını sağlamaktadır. Bu mekanizma, dengeli ve adil bir kentsel gelişim sürecini teşvik ederken, çevresel ve kültürel varlıkları korumayı amaçlamaktadır. Bu çalışma, IHT modelinin, Türkiye'de modelin ilk uygulama alanlarından biri olarak kabul edilen İstanbul'un Arnavutköy ilçesinde, Arnavutköy Merkez Mahallesi'ndeki konut değerleri üzerindeki etkilerini araştırmaktadır. İmar planı çerçevesinde, korunan ve T4 bölgesi olarak adlandırılan dere koridoru, gönderen alan olarak, web kazıma yöntemi ile belirlenen satılık konutların konumlandığı 100 parsel alıcı alan olarak seçilmiştir. Bu kapsamda, alıcı alanların gönderen alanlara mesafesinin, konut piyasasında nasıl bir etki yarattığı mekansal ve istatistiksel analitik yöntemler kullanılarak araştırılmıştır. Sonuçlar mevcut durumda IHT modelinde gönderen alanın alıcı alana mesafesinin konut fiyatlarını doğrudan etkilemediğini göstermektedir. Planlama açısından bu durum, gönderen alanların alıcı alanlara mesafesinin tek başına güçlü bir etki yaratmayacağını; ancak yoğunluk bonusları, esnek transfer oranları, mali teşvikler ve kurumsal mekanizmalar ile desteklendiğinde etkinlik kazanabileceğini göstermektedir.Master Thesis İzmir Basmane'deki Suriyeli Mültecilerin Geçim Kırılganlığının Değerlendirilmesi(2025) Gkartzios, Menelaos; Gkartzios, Menelaos; 01. Izmir Institute of Technology; 02. Faculty of Architecture; 02.03. Department of City and Regional PlanningBu çalışma, Suriyeli mültecilerin tehlikelere uyum sağlama becerilerini geliştirmek, risk farkındalığını artırmak ve hem ev sahibi toplum hem de mülteciler için kentsel politikalar geliştirmek amacıyla geçim sermayesi ve Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) kırılganlık çerçevesini kullanarak Suriyeli mültecilerin geçim kaynaklarının kırılganlığını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Suriyeli mülteciler, Suriye iç savaşı ve zorla yerinden edilmeleri ve karşılaştıkları zorluklar nedeniyle kırılgan grup olarak seçilmiştir. Çalışma alanı, İzmir'in Konak ilçesinde mültecilerin yoğun olarak yaşadığı Basmane bölgesidir. Karma yöntemler kullanılmıştır. Geçim kırılganlığı endeksi (LVI) doğal, sosyal, ekonomik, fiziksel ve insan sermayeleri kullanılarak hesaplanmıştır. LVI-IPCC maruziyet, duyarlılık ve uyum kapasitesi kullanılarak hesaplanmıştır. Geçim hassasiyeti, Suriyeli mülteciler ve sivil toplum kuruluşları (STK'lar) ile derinlemesine görüşmeler yapılarak araştırılmıştır. Genel LVI değeri olan 0,48 yüksek düzeyde kırılganlığa, LVI-IPCC değeri olan 0,02 ise orta düzeyde kırılganlığa işaret etmektedir. Sermaye özelinde, LVI en çok finansal sermayeden ve en az insan sermayesinden etkilenirken, LVI-IPCC en çok doğal sermayeden ve en az sosyal sermayeden etkilenmektedir. Fiziksel sermaye en fazla maruz kalan, finansal sermaye en hassas olan ve sosyal sermaye uyum kapasitesinin geliştirilmesine en fazla katkıda bulunan sermayedir. Nitel sonuçlar, Suriyeli mülteciler için günlük yaşamda kamusal alan deneyimleri/zorlukları temasının kırılganlığı etkileyen diğer temalarla en çok ilişkili tema olduğunu gösterirken, STK'lar geçim kaynağı kırılganlığını artıran mülteci yoğunluğu ve bunun sonuçları ile sosyal uyum sorunları temalarını vurgulamıştır. Bu çalışma, kırılganlığın azaltılmasında ve/veya ortadan kaldırılmasında bağlam, kırılgan grup ve sermaye türleri özelinde ihtiyaçları, potansiyelleri ve tehditleri açığa çıkaran sürdürülebilir geçim kaynakları yaklaşımının önemini vurgulayarak kent planlama literatürüne katkı sunmaktadır.Master Thesis İzmir Tarihi Liman Kentinde Sürdürülebilir Bir Kentsel Yenilenme Aracı: Kültür Odaklı Kentsel Hareketlilik(2025) Elburz, Zeynep; Elburz, Zeynep; 01. Izmir Institute of Technology; 02. Faculty of Architecture; 02.03. Department of City and Regional PlanningKültür ve mekânsal biçimleniş arasındaki diyalektik ilişki, insan hareketini yönlendirerek tarihi kentlerin yenilenmesinde kilit rol oynayan sürdürülebilir, döngüsel, yenilikçi ve etkinleştirici bir araçtır. Bu tez, mevcut mekânsal biçimlenişin ve kültürel önem değerinin insan hareketleri üzerindeki etkisini ve hareket ekonomisi ve yeniden işlevlendirme yoluyla kentlerin kendi kendini yenilemesine yönelik bir araç olarak kültür odaklı kentsel hareketliliğin potansiyelini araştırmaktadır. Konak ilçesindeki Alsancak, Umurbey, Ege, Kültür, Mimar Sinan, Kahramanlar, Akdeniz ve İsmet Kaptan mahalleleri, benzersiz kültürel ve tarihi geçmişleri, coğrafi konumları, arazi kullanım şekilleri ve ulaşım ağları nedeniyle zengin araştırma bir alanı sunmaktadır. Tezde mekân dizimi, saha anketi, temel bileşenler analizi, kültürel önem değeri analizi ve korelasyon yöntemleri gibi bir dizi nicel yöntem kullanılmıştır. Bulgular, çalışma alanının düşük düzeyde anlaşılabilirlik ve sinerji değerlerine sahip olduğunu göstermekte ve kentsel yenilenme ihtiyacına işaret etmektedir. Buna karşılık, erişilebilir ve entegre sokaklar ile kültürel miras varlıklarının mekansal organizasyonu arasında güçlü bir örtüşme tespit edilmiş ve hareket ekonomisinin potansiyeline dikkat çekilmiştir. Çalışma, morfolojik göstergeler olan anlaşılabilirlik ve sinerji ile kullanıcıların algılarını yansıtan kültürel önem değeri arasında istatistiksel açıdan pozitif doğrusal ilişkiler olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak tez, mekânın sosyal mantığı ile insanların kültürel miras algıları arasındaki ilişkiyi vurgulayarak kentsel yenilenmeye kapsamlı bir yaklaşım sunmakta ve erişilebilirlik, mekânsal entegrasyon, hareket ekonomisi, uyarlanabilir yeniden kullanım ve mirasın yeniden değerlenmesi aracılığıyla sosyal örüntüler ve mekânsal pratikler geliştirerek kentsel morfoloji ve şehir planlama literatürüne katkıda bulunmaktadır.Master Thesis Kent Merkezlerinin Dönüşüm Dinamikleri: Kadıköy Örneği(2025) Kınacı, Onur; Ulutaş, Esin Özdemir; 01. Izmir Institute of TechnologyBu tez, kent merkezlerinin dönüşüm dinamiklerini, İstanbul'un tarihsel ve ticari açıdan önemli ilçelerinden biri olan Kadıköy Merkezi örneği üzerinden incelemektedir. Kentsel merkezler, tarih boyunca kentlerin sosyal, ekonomik, mekânsal ve kültürel değişimlerini yansıtan çekirdek alanlar olarak işlev görmüşlerdir. Son yıllarda, küresel ve neoliberal kent politikalarının etkisiyle ticari canlandırma, soylulaştırma ve turistikleşme gibi süreçler özellikle merkez nitelikli kentsel alanları etkilemektedir. Bu çalışma, Kadıköy Merkezinin 2000'li yılların başından günümüze kadar geçirdiği dönüşümü; arazi kullanımı, ticari faaliyetler, ulaşım altyapısı ve planlama süreçleri üzerinden analiz etmektedir. Araştırmada, 2005, 2016 ve 2022 yıllarına ait CBS (Coğrafi Bilgi Sistemi) temelli mekansal veriler ve bu dönemlere ait planlama belgeleri analiz edilmek suretiyle karma bir yöntem benimsenmiştir. Bu kapsamda CBS temelli mekansal veriler yardımıyla mekânsal olarak alanda yaşanan işlevsel dönüşüm süreci, konut ve ticaret alanlarındaki değişimler, nüfus yoğunluğu, ulaşılabilirlik olanakları ve yapı yoğunluğu gibi parametreler analiz edilmiştir. Bulgular, Kadıköy Merkez'in son yıllarda yoğun bir şekilde ticarileştiğini, konut işlevinin azaldığını ve özellikle hizmet sektörüne dayalı bir yeniden yapılanmanın ortaya çıktığını göstermektedir. Bu dönüşümle birlikte nüfus yoğunluğunda düşüş yaşanmış; ziyaretçi odaklı gündüz yoğunluğu artarken, ticari kira ve satış değerlerinde dikkate değer bir yükseliş meydana gelmiştir. Kadıköy Merkezi'nin dönüşümü göstermiştir ki, kent planlarının söz konusu dönüşüm üzerindeki etkisi, piyasa dinamiklerinin etkisiyle karşılaştırıldığında sınırlı bir düzeyde kalabilmektedir. Kadıköy Merkezi'nde, üst ölçekli planlar bölgenin merkezi rolünü vurgularken, alt ölçekli planların onaylanması ve uygulanmasındaki sorunlar ve planlardaki düzenleyici detaylarının eksikliği, plan kademelenmesini bozmuştur. Sonuç olarak, alt ölçekli planlama kararlarının uygulanabilirliği zayıflamıştır. Bu durum, kent planlamanın dönüşüm sürecindeki yönlendirici ve kısıtlayıcı rolünü azaltmakla birlikte, Kadıköy Merkezi'ndeki dönüşümün kent planlarından çok, piyasa güçleri tarafından şekillendirildiğini ortaya koymaktadır.