Master Degree / Yüksek Lisans Tezleri
Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/11147/3008
Browse
10 results
Search Results
Master Thesis İmar Hakkı Transferinin (İHT) Konut Fiyatları Üzerindeki Etkisi: Istanbul, Arnavutköy Örneği(2025) Duran, Hasan Engin; Duran, Hasan Engin; 01. Izmir Institute of Technology; 02. Faculty of Architecture; 02.03. Department of City and Regional Planningİmar haklarının transferi (IHT) modeli, yapılaşmaya kapatılan ya da korunması gereken bir parselin (gönderen alan), kentsel büyümeye uygun alıcı alanlara aktarılmasını sağlamaktadır. Bu mekanizma, dengeli ve adil bir kentsel gelişim sürecini teşvik ederken, çevresel ve kültürel varlıkları korumayı amaçlamaktadır. Bu çalışma, IHT modelinin, Türkiye'de modelin ilk uygulama alanlarından biri olarak kabul edilen İstanbul'un Arnavutköy ilçesinde, Arnavutköy Merkez Mahallesi'ndeki konut değerleri üzerindeki etkilerini araştırmaktadır. İmar planı çerçevesinde, korunan ve T4 bölgesi olarak adlandırılan dere koridoru, gönderen alan olarak, web kazıma yöntemi ile belirlenen satılık konutların konumlandığı 100 parsel alıcı alan olarak seçilmiştir. Bu kapsamda, alıcı alanların gönderen alanlara mesafesinin, konut piyasasında nasıl bir etki yarattığı mekansal ve istatistiksel analitik yöntemler kullanılarak araştırılmıştır. Sonuçlar mevcut durumda IHT modelinde gönderen alanın alıcı alana mesafesinin konut fiyatlarını doğrudan etkilemediğini göstermektedir. Planlama açısından bu durum, gönderen alanların alıcı alanlara mesafesinin tek başına güçlü bir etki yaratmayacağını; ancak yoğunluk bonusları, esnek transfer oranları, mali teşvikler ve kurumsal mekanizmalar ile desteklendiğinde etkinlik kazanabileceğini göstermektedir.Master Thesis İzmir Basmane'deki Suriyeli Mültecilerin Geçim Kırılganlığının Değerlendirilmesi(2025) Gkartzios, Menelaos; Gkartzios, Menelaos; 01. Izmir Institute of Technology; 02. Faculty of Architecture; 02.03. Department of City and Regional PlanningBu çalışma, Suriyeli mültecilerin tehlikelere uyum sağlama becerilerini geliştirmek, risk farkındalığını artırmak ve hem ev sahibi toplum hem de mülteciler için kentsel politikalar geliştirmek amacıyla geçim sermayesi ve Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) kırılganlık çerçevesini kullanarak Suriyeli mültecilerin geçim kaynaklarının kırılganlığını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Suriyeli mülteciler, Suriye iç savaşı ve zorla yerinden edilmeleri ve karşılaştıkları zorluklar nedeniyle kırılgan grup olarak seçilmiştir. Çalışma alanı, İzmir'in Konak ilçesinde mültecilerin yoğun olarak yaşadığı Basmane bölgesidir. Karma yöntemler kullanılmıştır. Geçim kırılganlığı endeksi (LVI) doğal, sosyal, ekonomik, fiziksel ve insan sermayeleri kullanılarak hesaplanmıştır. LVI-IPCC maruziyet, duyarlılık ve uyum kapasitesi kullanılarak hesaplanmıştır. Geçim hassasiyeti, Suriyeli mülteciler ve sivil toplum kuruluşları (STK'lar) ile derinlemesine görüşmeler yapılarak araştırılmıştır. Genel LVI değeri olan 0,48 yüksek düzeyde kırılganlığa, LVI-IPCC değeri olan 0,02 ise orta düzeyde kırılganlığa işaret etmektedir. Sermaye özelinde, LVI en çok finansal sermayeden ve en az insan sermayesinden etkilenirken, LVI-IPCC en çok doğal sermayeden ve en az sosyal sermayeden etkilenmektedir. Fiziksel sermaye en fazla maruz kalan, finansal sermaye en hassas olan ve sosyal sermaye uyum kapasitesinin geliştirilmesine en fazla katkıda bulunan sermayedir. Nitel sonuçlar, Suriyeli mülteciler için günlük yaşamda kamusal alan deneyimleri/zorlukları temasının kırılganlığı etkileyen diğer temalarla en çok ilişkili tema olduğunu gösterirken, STK'lar geçim kaynağı kırılganlığını artıran mülteci yoğunluğu ve bunun sonuçları ile sosyal uyum sorunları temalarını vurgulamıştır. Bu çalışma, kırılganlığın azaltılmasında ve/veya ortadan kaldırılmasında bağlam, kırılgan grup ve sermaye türleri özelinde ihtiyaçları, potansiyelleri ve tehditleri açığa çıkaran sürdürülebilir geçim kaynakları yaklaşımının önemini vurgulayarak kent planlama literatürüne katkı sunmaktadır.Master Thesis İzmir Tarihi Liman Kentinde Sürdürülebilir Bir Kentsel Yenilenme Aracı: Kültür Odaklı Kentsel Hareketlilik(2025) Elburz, Zeynep; Elburz, Zeynep; 01. Izmir Institute of Technology; 02. Faculty of Architecture; 02.03. Department of City and Regional PlanningKültür ve mekânsal biçimleniş arasındaki diyalektik ilişki, insan hareketini yönlendirerek tarihi kentlerin yenilenmesinde kilit rol oynayan sürdürülebilir, döngüsel, yenilikçi ve etkinleştirici bir araçtır. Bu tez, mevcut mekânsal biçimlenişin ve kültürel önem değerinin insan hareketleri üzerindeki etkisini ve hareket ekonomisi ve yeniden işlevlendirme yoluyla kentlerin kendi kendini yenilemesine yönelik bir araç olarak kültür odaklı kentsel hareketliliğin potansiyelini araştırmaktadır. Konak ilçesindeki Alsancak, Umurbey, Ege, Kültür, Mimar Sinan, Kahramanlar, Akdeniz ve İsmet Kaptan mahalleleri, benzersiz kültürel ve tarihi geçmişleri, coğrafi konumları, arazi kullanım şekilleri ve ulaşım ağları nedeniyle zengin araştırma bir alanı sunmaktadır. Tezde mekân dizimi, saha anketi, temel bileşenler analizi, kültürel önem değeri analizi ve korelasyon yöntemleri gibi bir dizi nicel yöntem kullanılmıştır. Bulgular, çalışma alanının düşük düzeyde anlaşılabilirlik ve sinerji değerlerine sahip olduğunu göstermekte ve kentsel yenilenme ihtiyacına işaret etmektedir. Buna karşılık, erişilebilir ve entegre sokaklar ile kültürel miras varlıklarının mekansal organizasyonu arasında güçlü bir örtüşme tespit edilmiş ve hareket ekonomisinin potansiyeline dikkat çekilmiştir. Çalışma, morfolojik göstergeler olan anlaşılabilirlik ve sinerji ile kullanıcıların algılarını yansıtan kültürel önem değeri arasında istatistiksel açıdan pozitif doğrusal ilişkiler olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak tez, mekânın sosyal mantığı ile insanların kültürel miras algıları arasındaki ilişkiyi vurgulayarak kentsel yenilenmeye kapsamlı bir yaklaşım sunmakta ve erişilebilirlik, mekânsal entegrasyon, hareket ekonomisi, uyarlanabilir yeniden kullanım ve mirasın yeniden değerlenmesi aracılığıyla sosyal örüntüler ve mekânsal pratikler geliştirerek kentsel morfoloji ve şehir planlama literatürüne katkıda bulunmaktadır.Master Thesis Kent Merkezlerinin Dönüşüm Dinamikleri: Kadıköy Örneği(2025) Kınacı, Onur; Ulutaş, Esin Özdemir; 01. Izmir Institute of TechnologyBu tez, kent merkezlerinin dönüşüm dinamiklerini, İstanbul'un tarihsel ve ticari açıdan önemli ilçelerinden biri olan Kadıköy Merkezi örneği üzerinden incelemektedir. Kentsel merkezler, tarih boyunca kentlerin sosyal, ekonomik, mekânsal ve kültürel değişimlerini yansıtan çekirdek alanlar olarak işlev görmüşlerdir. Son yıllarda, küresel ve neoliberal kent politikalarının etkisiyle ticari canlandırma, soylulaştırma ve turistikleşme gibi süreçler özellikle merkez nitelikli kentsel alanları etkilemektedir. Bu çalışma, Kadıköy Merkezinin 2000'li yılların başından günümüze kadar geçirdiği dönüşümü; arazi kullanımı, ticari faaliyetler, ulaşım altyapısı ve planlama süreçleri üzerinden analiz etmektedir. Araştırmada, 2005, 2016 ve 2022 yıllarına ait CBS (Coğrafi Bilgi Sistemi) temelli mekansal veriler ve bu dönemlere ait planlama belgeleri analiz edilmek suretiyle karma bir yöntem benimsenmiştir. Bu kapsamda CBS temelli mekansal veriler yardımıyla mekânsal olarak alanda yaşanan işlevsel dönüşüm süreci, konut ve ticaret alanlarındaki değişimler, nüfus yoğunluğu, ulaşılabilirlik olanakları ve yapı yoğunluğu gibi parametreler analiz edilmiştir. Bulgular, Kadıköy Merkez'in son yıllarda yoğun bir şekilde ticarileştiğini, konut işlevinin azaldığını ve özellikle hizmet sektörüne dayalı bir yeniden yapılanmanın ortaya çıktığını göstermektedir. Bu dönüşümle birlikte nüfus yoğunluğunda düşüş yaşanmış; ziyaretçi odaklı gündüz yoğunluğu artarken, ticari kira ve satış değerlerinde dikkate değer bir yükseliş meydana gelmiştir. Kadıköy Merkezi'nin dönüşümü göstermiştir ki, kent planlarının söz konusu dönüşüm üzerindeki etkisi, piyasa dinamiklerinin etkisiyle karşılaştırıldığında sınırlı bir düzeyde kalabilmektedir. Kadıköy Merkezi'nde, üst ölçekli planlar bölgenin merkezi rolünü vurgularken, alt ölçekli planların onaylanması ve uygulanmasındaki sorunlar ve planlardaki düzenleyici detaylarının eksikliği, plan kademelenmesini bozmuştur. Sonuç olarak, alt ölçekli planlama kararlarının uygulanabilirliği zayıflamıştır. Bu durum, kent planlamanın dönüşüm sürecindeki yönlendirici ve kısıtlayıcı rolünü azaltmakla birlikte, Kadıköy Merkezi'ndeki dönüşümün kent planlarından çok, piyasa güçleri tarafından şekillendirildiğini ortaya koymaktadır.Master Thesis Strategic Spatial Plans and Municipalization Policies in Cities: A Comparative Analysis of the Cases of Beyoğlu İstanbul and Çiğli İzmir(01. Izmir Institute of Technology, 2025) Penpecioğlu, Mehmet; Penpecioğlu, Mehmet; 01. Izmir Institute of Technology; 02. Faculty of Architecture; 02.03. Department of City and Regional PlanningTezin amacı, İstanbul'un Beyoğlu ve İzmir'in Çiğli ilçelerinde hazırlanan stratejik mekânsal planlar temelinde, bu iki farklı kentsel bağlamdaki (yeniden)belediyeleştirme [(re)municipalization] politikalarının kapsamlı ve karşılaştırmalı bir analizini yapmaktır. Araştırma deseni, söz konusu planların içerik analizine dayanmakta ve bu sayede belirgin (yeniden)belediyeleştirme politikaları tespit edilmekte; bu politikalar ilçelerin coğrafi, ekonomik, sosyal ve kültürel özellikleriyle ilişkilendirilerek karşılaştırılmaktadır. Çalışmanın temel yöntemi bu stratejik planların eleştirel içerik analizidir. Bulgular, Türkiye'nin en büyük metropolünün tarihî merkezlerinden biri olan Beyoğlu ile Ege Bölgesi'nin hızla gelişen, parçalı ve çeper bir yerleşimi olan Çiğli'de, mekânsal stratejiler aracılığıyla (yeniden)belediyeleştirme politikalarının nasıl benzerlikler ve farklarla formüle edildiğini ortaya koymaktadır. Bu bulgular, kentsel politika üretim süreçleri ve proje geliştirme mekanizmaları açısından önemli bir tartışma zemini sunmaktadır. Bu nedenle, stratejik mekânsal planlarla (yeniden)belediyeleştirme politikaları arasındaki ilişkiselliğin tespiti önemlidir. Tez, bu ilişkiyi analiz edebilecek özgün bir çerçeve sunmakta; her iki ilçedeki (yeniden)belediyeleştirme politikalarını açıklamakta, stratejilerin nicel ve tematik analizini yapmakta ve bu stratejilerin yerel bağlamlara nasıl oturduğunu değerlendirmektedir. Çalışmanın ana bulgularına göre, Çiğli'deki stratejiler sanayi gelişimi ve eğitime odaklanırken, Beyoğlu'nda tarihî dokunun korunması ve kültürel mirasın canlandırılması ön plandadır.Master Thesis Assessment of the role of streams in formation of urban identity through cultural landscape matrix: meles stream (Izmir, Turkey)(01. Izmir Institute of Technology, 2024) Saygın, Nicel; Saygın, Nicel; 02.03. Department of City and Regional Planning; 02. Faculty of Architecture; 01. Izmir Institute of TechnologySu yolları, şehirlerin tarihi, kültürel, ekonomik ve çevresel yapılarında önemli roller üstlenmiş, kentsel kimliklerin oluşumunda ve gelişiminde hayati bir unsur olarak öne çıkmıştır. Tarih boyunca, su yolları erken dönem yerleşimlerin can damarı olmuş, şehirlerin gelişimini ve kültürel kimliğini şekillendirmiştir. Örneğin, Londra'nın Thames Nehri, Paris'in Seine Nehri ve Kahire'nin Nil Nehri etrafında büyümesi gibi birçok şehir, su yollarının sunduğu yaşam kaynaklarıyla gelişmiştir. Kültürel anlamda, su yolları toplumlar için sembolik değerler taşımış, birçok toplumda dini ve manevi bir öneme sahip olmuştur. Venedik'in kanalları, şehrin kimliğinin ikonları olarak sanat ve edebiyatla bütünleşmiştir. Hinduizm'de kutsal kabul edilen Ganj Nehri, saflığı ve ruhaniyeti simgeler. Ekonomik açıdan, su yolları ticaret ve endüstrinin temel direği olmuş, şehirlerin ekonomik büyümesine katkıda bulunmuştur. Rotterdam ve Hamburg gibi şehirler, nehir limanları sayesinde büyük ticaret merkezleri haline gelmiştir. Endüstrileşme döneminde ise su yolları fabrikaların kurulmasını ve şehirlerin büyümesini desteklemiştir. Kentsel gelişim ve mimari üzerinde de su yollarının büyük etkisi vardır. Su yolları, şehir planlaması ve mimariyi şekillendirerek şehirlere özgün karakterler kazandırmıştır. Örneğin, Amsterdam'ın ünlü kanalları, şehrin mimarisine ve kimliğine damgasını vurmuştur. Rekreasyon ve çevresel önem açısından, su yolları şehir sakinlerine dinlenme ve eğlence alanları sunarak yaşam kalitesini artırmış, aynı zamanda çevre koruma çalışmalarının odak noktası olmuştur. Londra'daki Thames Nehri'ni temizleme çalışmaları ve Chicago Nehri'nin restorasyonu gibi projeler, şehir ekolojisini iyileştirme yönünde önemli adımlar atmıştır. Bu bağlamda, su yolları şehirlerin çok yönlü gelişiminde ve kimlik oluşumunda vazgeçilmez bir rol oynamıştır. Tez kapsamında İzmir'in önemli su yollarından biri olan Meles Deresi ele alınmıştır. İzmir'in tarihi boyunca, antik Smyrna döneminden itibaren Meles Deresi, şehrin sembollerinden biri olarak öne çıkmıştır. Bu su yolu, İzmir'in gelişiminde, kültüründe ve sosyal yaşamında birçok önemli rol üstlenmiştir. Ancak, su yollarının kentsel kimlik üzerindeki etkisini yalnızca Meles Deresi'nin su akışı üzerinden değerlendirmek, bu su yolunun şehrin çeşitli rollerini tam olarak anlamamıza engel olabilir. Bu nedenle, Meles Deresi, Kültürel Peyzaj Matrisi kullanılarak incelenmiş ve bu yaklaşım, su yolunun kentsel kimlik üzerindeki çok yönlü etkilerini daha kapsamlı bir şekilde ortaya koymuştur. Bu tezin amacı, Meles Deresi Kültürel Peyzaj Matrisi kullanarak kapsamlı bir şekilde değerlendirmektir. Bu değerlendirme üç ana kategoriye ayrılmaktadır: M (Maddi) kodlar, I (Manevi) kodlar ve L (Bağlantılar) kodlar. M (Maddi) kodlar, fiziksel ve maddi unsurlara atıfta bulunur; su kemerleri, köprüler ve su değirmenleri gibi yapıları ve altyapıyı içerir. I (Manevi) kodlar, manevi ve kültürel değerleri içerir; Meles Deresi'nin mitolojik ve dini önemi, halk anlatıları ve törenleri ifade eder. L (Bağlantılar) kodları ise Meles Deresi'nin çevresindeki sanayi bölgeleri, limanlar ve şehrin diğer su yollarıyla olan etkileşimleri gibi çevresiyle olan bağlantılarını ve ilişkilerini ele alır. Bu kapsamlı yaklaşım, Meles Deresi'nin kentsel kimlik üzerindeki çok yönlü etkilerinin ayrıntılı bir analizini sağlar. Tezin amacı, su yollarının kentsel yaşamda sahip olduğu çeşitli rolleri ve önemini değerlendirmek ve şehirleşme nedeniyle kaybolmuş veya unutulmuş su yollarının restore edilmesinin önemine dikkat çekmektir.Master Thesis A Study on Place Identity and Placelessness on the Backside of the İzmir-Alsancak Port Using Environmental Perception Approach(01. Izmir Institute of Technology, 2024) Akpınar, Figen; Akpınar, Figen; Akpınar, Figen; 02.03. Department of City and Regional Planning; 02. Faculty of Architecture; 01. Izmir Institute of TechnologyGünümüzde, küresel dinamikler ve mevcut planlama anlayışı ile üretilen kentsel alanlarda hem fiziksel hem de sosyal problemler son zamanlarda artış göstermektedir. Bu üretimler birey, toplum ve kent ilişkisini olumsuz etkilemekte, yerlerde kimlik, aidiyet, bağlanma sorunları ortaya çıkarmakta, tekdüze yerler üreterek yerlerin ruhunu ve anlamını yok etmektedir. İzmir kenti bu neoliberal anlayışlar sonucu parçalı projeler ile köklü dönüşümlere maruz kalmaktadır. Bu çalışmanın yürütüldüğü bölge olan İzmir Liman Arkası, İzmir Yeni Kent Merkezi projesinin gökdelen formundaki yapılaşmasına maruz kalmış, endüstri mirasına sahip bir çöküntü bölgedir. Bu çalışmanın amacı, İzmir Liman Arkası bölgesi için değişim ve dönüşüm süreçlerini inceleyerek, yerel halkın algısında yer kimliğini ve yersizlik unsurlarını araştırmak ve böylece küresel politikalar ve mevcut planlama sürecine bir eleştiri getirmektir.Master Thesis Climate Neutrality in Local Municipalities' Action Plans: İzmir Case(01. Izmir Institute of Technology, 2024) Cihan, Ayşe Melike; Şenol, Fatma; Şenol, Fatma; 02.03. Department of City and Regional Planning; 02. Faculty of Architecture; 01. Izmir Institute of TechnologyThis thesis investigates the integration of climate neutrality within the action plans of local municipalities, focusing on the relationship between these plans and the actions proposed to achieve climate neutrality in the literature. Addressing the uncertainty surrounding the commitment of local municipalities to climate neutrality and the effectiveness of their actions, the study aims to provide insights for enhancing the efficacy of policies and strategies for climate neutrality at the local level. Through a comprehensive literature review and a case study approach focusing on İzmir Metropolitan Municipality in Turkey, the research develops a checklist for evaluating local action plans, with a particular emphasis on mitigation and adaptation measures. Utilizing this checklist, the study assesses the alignment of the İzmir Sustainable Energy and Climate Action Plan (SECAP) and the Green City Action Plan (GCAP) with climate neutrality principles. The evaluation methodology involves scoring each plan based on the presence or absence of specific actions related to climate neutrality criteria, providing both quantitative findings and qualitative insights into the plans' relationship with climate neutrality actions in the literature. This research contributes to understanding how local municipalities prioritize climate neutrality in their efforts to address climate change and offers recommendations for improving the integration of climate neutrality principles into local policies and action.Master Thesis User Experience Based Participatory Urban Design Practices: Case of İzmir(01. Izmir Institute of Technology, 2024) Velibeyoğlu, Koray; Velibeyoğlu, Koray; Özden, Pelin; 02.03. Department of City and Regional Planning; 02. Faculty of Architecture; 01. Izmir Institute of TechnologyThis thesis aims to analyze how participatory processes increase community engagement and enhance the role of the user in urban design processes. In this context, a mixed approach is used, blending qualitative and quantitative methods including spatial analysis, surveys, interviews and participatory design workshops. The research explores the effectiveness of participatory approaches and co-design tools in urban design, focusing on two case studies from İzmir, Turkey. The research is organized around three main questions: Which participatory design approaches effectively involve community members in urban planning? How do different co-design tools affect the effectiveness of participatory design processes? How do toolkit techniques shape user experiences in urban design? Key findings show that participatory design enables the creation of more inclusive, innovative and sustainable urban spaces by incorporating the knowledge and experience of community members. The study highlights the importance of user experience in co-design processes and reveals that well-designed interfaces and tools can increase the overall effectiveness of urban design projects by facilitating the active participation of citizens. The findings highlight the potential of participatory design to strengthen the social fabric of communities and increase individuals' sense of belonging to urban life. Through extensive analysis, this study provides valuable insights into the role of community engagement in creating livable and resilient urban environments. By examining the effects of different toolkit techniques on user experiences, the thesis aims to contribute to the development of more effective and user-friendly design processes. This research provides recommendations for developing more inclusive and innovative urban design practices and advocates for the wider application of participatory approaches in urban planning.Master Thesis Gis-Based Mapping of Spatial Experiences: Case of University Students in İzmir(2023) Şenol, Fatma; Şenol, Fatma; 02.03. Department of City and Regional Planning; 02. Faculty of Architecture; 01. Izmir Institute of TechnologyThis research investigates which factors affect the urban experiences of 18 to 25-year-old university students in Izmir. It focuses on factors such as gender, income, living with or without family, and lifetime in İzmir above or below three years. It investigates how these factors affect students' use of the city's socio-cultural areas, daily and general shopping areas, sports and outdoor activity areas, and outdoor eating and drinking areas. It also investigates the places in the city that students enjoy and are unenjoyable and why they enjoy or are unenjoyable. Aiming to go one step beyond the survey and trying to use the Qualitative GIS method, it tries to capture sketch maps and narratives in a single study by using spatial markings and open-ended questions in the survey, and while doing this, it uses Survey123, with an ArcGIS application. Research data were collected from 32 men and 58 women who were Izmir Institute of Technology students. The result of this study explains the urban experiences and city perceptions of university students in line with survey results and spatial markings. As a result, it develops suggestions and strategies for the design of activity areas by looking at the urban usage areas of the students.