TR Dizin İndeksli Yayınlar / TR Dizin Indexed Publications Collection
Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/11147/7149
Browse
97 results
Search Results
Now showing 1 - 10 of 97
Article Paleozoyik Yaşlı Metamorfik Kayaçlara CO2 Tutulumu Sırasında Mineral Tepkime Kinetiği(2025) Aydın, Hakkı; Erol, Selcuk; Akin, SerhatJeolojik formasyonlara karbondioksit (CO2) enjeksiyonu, CO2 emisyonlarını azaltmak için en güvenilir yöntemlerden biridir. Jeotermal rezervuarlar, geniş kırık-gözenek hacimleri sayesinde CO2 tutumu için güvenli ve kalıcı depolama fırsatları sunan mükemmel adaylardır. Hedef rezervuar kayacı ve örtü kayacın uzun dönem CO2 enjeksiyonu süresince kararlılığı ise kritik bir konudur. Bu çalışma, jeotermal rezervuar kayacı ile CO2 doygunluğundaki akışkan arasındaki reaksiyonlar sonucu oluşan jeokimyasal değişimleri incelemektedir. Nihai amaç, metamorfik bir jeotermal rezervuarda CO2 tutumunun jeokimyasal etkiler açısından etkinliğini ortaya koymaktır. Çalışma kapsamında, Türkiye’nin Batısında yer alan Kızıldere jeotermal rezervuarında 1900 m ve 3000 m derinliklerden alınan karot numuneleriyle kesikli (batch) deneyler gerçekleştirilmiştir. Ufaltılmış karot örnekleri, 95 °C sıcaklık ve 10 bar basınçta CO2 doygunluğundaki jeotermal akışkana 21 gün süreyle maruz bırakılmıştır. Mg²⁺, Ca²⁺, Al³⁺, Fe²⁺, SiO2 ve Cl⁻ gibi temel element konsantrasyonlarındaki deneysel değişimler PHREEQC yazılımı kullanılarak modellenmiştir. Simülasyon çıktılarının deneysel gözlemlerle uyumlu olması için kinetik hızlar ve aktivasyon enerjisi ayar parametreleri olarak kullanılmıştır. Mg²⁺ ve Ca²⁺ konsantrasyonları artış eğilimi gösterirken; SiO2, Al³⁺ ve Fe²⁺ azalma eğilimi göstermiştir. Bu durum, CO2 doygun akışkan ile rezervuar kayacı arasındaki etkileşim sonucunda K-feldispat ve kaolinit minerallerinin çökelmesine yol açmış; biyotit, kuvars, magnezit ve siderit gibi diğer minerallerde ise hafif çözünme meydana gelmiştir. Mineral topluluğu genel olarak sabit kalmış, ancak minerallerin bollukları küçük değişiklikler göstermiştir. Çalışma, yüksek katyon konsantrasyonlarının metamorfik kayaçlar içerisinde CO2 tutumunu kolaylaştırabileceğini ortaya koymuştur. Ayrıca, gerçekleştirilen kesikli deneylerinde çözelti fazında CO2 tutulumu mineral tutulumuna kıyasla daha baskın olduğu belirlenmiştir.Other Book Review: Urban Design Education: Designing Pedagogy for an Evolving Field(2025) Akpınar, Ipek; Kök, Saadet; Saygın, Nicel; Özgen, Elif Simge FettahogluUrban Design Education: Designing Pedagogy for an Evolving Field by Hesam Kamalipour and Nastaran Peimani addresses a persistent gap in urban design scholarship. Since it emerged as a distinct field in the 1950s, urban design has generated extensive debate about its definition, scope, and position between architecture and planning. Yet while definitional discussions have proliferated, systematic attention to urban design pedagogy has remained largely confined to academic circles, circulating through annual workshops and conferences but rarely translated into comprehensive pedagogical frameworks. This book marks a significant intervention by shifting attention from what urban design is to its pedagogy: how urban design should be taught.Article İzmir Körfezi Alt Havzasında Sürdürülebilir Su Yönetimi: WEAP Modeli ile Su Kaynaklarının Değerlendirilmesi(2025) Elçi, Sebnem; Durmuş, HazalSu, hem doğal ekosistemlerin hem de kentsel yaşamın sürdürülebilirliği için hayati bir rol oynamaktadır. Ancak, artan baskılar nedeniyle bu önemli kaynağın sürdürülebilirliği giderek daha fazla risk altına girmektedir. Türkiye'nin yarı kurak batı bölgesinde yer alan İzmir Körfezi alt havzası, ekonomik, ekolojik ve sosyal açıdan büyük bir öneme sahiptir. Ancak, hızlı kentleşme, nüfus artışı ve iklim değişikliğinin etkileri nedeniyle su kaynakları ciddi tehditlerle karşı karşıyadır ve bu kırılganlığın gelecekte artması beklenmektedir. Bu çalışma, İzmir Körfezi alt havzasında su potansiyelini değerlendirmek, kentsel ve tarımsal su taleplerini analiz etmek ve sürdürülebilir yönetim stratejileri geliştirmek amacıyla Su Değerlendirme ve Planlama (WEAP) modelini kullanmaktadır. Araştırma, alt havzada yer alan ve eski İzmir metropol alanına dâhil olan on bir ilçeye (Balçova, Bayraklı, Bornova, Buca, Çiğli, Gaziemir, Güzelbahçe, Karabağlar, Konak, Karşıyaka ve Narlıdere) su sağlayan mevcut kaynakları incelemektedir. Ayrıca, bölge için 2050 yılına kadar su talebini anlamak adına nüfus projeksiyonları oluşturulmuştur. Çalışmada, RCP4.5 iklim senaryosu kapsamında MPI-ESM-MR ve HadGEM2-ES küresel iklim modelleri kullanılarak olumlu ve olumsuz senaryolar geliştirilmiştir. Referans, İyimser ve Kötümser olmak üzere üç senaryo, WEAP modeli ile analiz edilmiştir. Sonuçlar, su talebinin 2050 yılına kadar referans senaryoda 318.25 hm³'e, kötümser senaryoda ise 381.59 hm³'e ulaşacağını göstermektedir. Olumsuz koşullarda, karşılanamayan su talebinin 160.9 hm³'e çıkabileceği öngörülmektedir. Bu durum, acil önlem alınması gerektiğini vurgulamaktadır. İyimser senaryo, proaktif politikaların ve iklim direncini artıran önlemlerin su kıtlığını önleyebileceğini ve su dengesi sağlayabileceğini göstermektedir. Stratejik müdahaleler olmadan, İzmir Körfezi’nin su güvenliği tehdit altında kalmaya devam edecektir. Artan talep ve iklim değişikliği baskıları karşısında, uzun vadeli su sürdürülebilirliği için ileriye dönük politikalar ve etkin su yönetimi büyük önem taşımaktadır.Article Mardin’in Eryeri Mahallesinde Bulunan Geleneksel Evlerin Yapısal Koruma Sorunları(2025) Aktaş, Engin; Turan, Mine; Gündüz, Yasemin ErcanMardin evleri, geleneksel yapım sistemleri ve yerel malzeme kullanımı ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin geleneksel ev tipolojisinin önemli bir parçasıdır. Zaman içerisinde kullanıcıları tarafından değişime uğrayan yapılar, yapısal hasarların onarımı aşamasında ve kullanım alanlarının kontrolsüz genişletilmesi sırasında istenmeyen müdahalelere maruz kalmaktadır. Bu tür müdahaleler yapısal koruma sorunlarına neden olmaktadır. Bu çalışma kapsamında Mardin ili Artuklu ilçesine bağlı Eryeri mahallesinde bulunan ve geleneksel yapım tekniklerini barındıran konutlar yapısal koruma sorunları çerçevesinde incelenmiştir. Alanda seçilen sekiz yığma taş yapının yapım sistemleri, malzeme kullanımları ve mevcut yapısal hasarları, yapıların geçirdiği değişim aşamaları ile belgelemiştir. Mardin ili ve çevresinde bulunan benzer yapım tekniklerini barındıran tarihi yapılar ve köyler de bu kapsamda incelenmiş, karşılaştırma çalışması yapılmıştır. Yapısal elemanların kayıpları ile sonuçlanan yıkımlar, bakımsızlık ve yapılara eklenen betonarme ekler en yaygın yapısal koruma sorunları olarak belirlenmiştir. Koruma planlaması kapsamında betonarme eklerin önlenmesi, fazla yüke sebep olan eklerin kaldırılması hususu önemlidir.Article Ensemble Machine Learning Algorithms for Thermal Comfort Prediction in HVAC Systems of Smart Buildings(Golden Light Publishing, 2025) Erdem, Merve Kuru; Gokalp, Osman; Calis, GulbenPredicting the thermal comfort of building occupants is of paramount importance in the operation of smart buildings, providing a data-driven approach to control Heating, Ventilation, and Air Conditioning (HVAC) systems for managing occupant thermal comfort and energy use, which aligns with modern sustainability and efficiency goals. Recently, ensemble machine learning (ML)-based thermal comfort prediction models have been proposed to provide more accurate estimation of thermal comfort; however, these efforts often lack a systematic and comprehensive evaluation across a wide range of ML models within a single study. To address this gap, this study presents a systematic comparative analysis of four ensemble ML frameworks (bagging, boosting, stacking, and voting) with six basic ML algorithms (Logistic Regression, K-Nearest Neighbors, Support Vector Machine, Decision Tree, Multilayer Perceptron, and Multinomial Na & iuml;ve Bayes) and six advanced ensemble ML algorithms (Random Forest, Rotation Forest, Extra Trees, Gradient Boosting Classifier, Histogram Gradient Boosting Classifier, and Extreme Gradient Boosting). The analysis is conducted using the widely recognized ASHRAE Global Thermal Comfort Database II, providing both 3-point and 7-point Thermal Sensation Vote (TSV) predictions. Accuracy, precision, recall and F1 metrics are used for evaluation and 10-fold cross validation is applied for further comparison. The results demonstrate the Histogram Gradient Boosting (HGB) algorithm achieved the highest F1 score (0.638) for 7-point TSV prediction whereas the Random Forest (RF) algorithm provided the highest F1 score (0.549) for 7-point TSV prediction. In practice, these findings suggest that integrating RF and HGB models into Building Management Systems or IoT-based HVAC platforms can support real-time adaptive control, helping practitioners to reduce energy use while maintaining occupant comfort.Article Seismic Risk Prioritization of Stone Masonry Building Stock in Urla Peninsula Based on Rapid Assessment Techniques(Turkish Chamber of Civil Engineers, 2026) Karavin, Y.S.; Akdag, N.; Demir, U.This study aims to investigate seismic risk of stone masonry buildings in the Urla Peninsula, a region of historical and architectural significance within İzmir, Türkiye. A total of 100 stone masonry buildings were surveyed and documented with a focus on their architectural characteristics, including construction techniques, material types, structural configurations, and age. Data on the properties of all surveyed buildings are provided in an open-access database. Based on the survey, multiple rapid seismic performance assessment methods were applied to evaluate the vulnerability of these structures. These included: i) FEMA P-154 Rapid Visual Screening, ii) Provisions for the Seismic Risk Evaluation of Existing Buildings under Urban Renewal Law (RBTE-2019), iii) Seismic Vulnerability Index for Vernacular Architecture (SVIVA), and iv) the Masonry Quality Index (MQI). The comparative use of different methods is intended to investigate the relative influence of parameters shaping the seismic performance of the masonry building stock rather than to align their scores. The outcomes of this research are expected to contribute to the current risk mitigation efforts for stone masonry buildings in İzmir, thereby supporting regional seismic resilience planning. © 2026, Turkish Chamber of Civil Engineers. All rights reserved.Article Arkeolojik Alanlarda Dijital Teknolojilerin Ziyaretçi Deneyimi Üzerindeki Önemi: Ayasofya ve Efes Deneyim Müzesi Örnekleri(2025) Yuce, Ali; Kaplan, Çağlayan DenizTeknolojik gelişmeler, yaşamın her alanında olduğu gibi turizm faaliyetleri sırasında edinilen deneyimleri de etkilemekte ve dönüştürmektedir. Bu dönüşüm, turizmin alt türlerine göre farklılaşmaktadır. Kültür turizmi özelinde dijital teknolojiler, ziyaretçilere daha zengin, etkileşimli ve kişiselleştirilmiş deneyimler sunmaktadır. Ancak mevcut literatür, bu deneyimlerin daha çok sanat müzeleri üzerinden incelendiğini göstermekte, arkeolojik müze ve alanlardaki uygulamalara yeterince odaklanılmadığını ortaya koymaktadır. Bu çalışma arkeolojik müze ve alanları ile bu mekanlarda gerçekleştirilen dijital sunumların ziyaretçi algı ve bakış açılarına dayanan verilerin değerlendirilmesini deneyim kavramının dört alanı olan eğitim, estetik, kaçış ve eğlence deneyimi çerçevesinde yapmaktadır. Çalışmada elde edilen en önemli bulgulardan birisi dijital sunumlar ve müze mekânlarının; estetik, eğlence ve eğitim deneyimleri açısından da geliştirilmesinin dijital deneyim için büyük önem taşıdığıdır.Article Unveiling Antibody-Mediated Allostery in Interleukin-1β Via Conformational Sampling and Machine Learning(2025) Uyar, ArzuHuman interleukin-1β (IL-1β), a pivotal proinflammatory cytokine, is a therapeutic target in autoimmune and inflammatory diseases. While antibodies blocking IL-1β signaling are effective, their allosteric mechanisms remain poorly understood. This study investigates how four distinct antibodies induce long-range allosteric effects in IL-1β, leveraging computational approaches to map allosteric communication and identify critical sites. Ensembles of apo and antibody-bound IL-1β states were generated using the enhanced conformational sampling technique ClustENMD, followed by the application of two different dimensionality reduction methods in machine learning (principal component analysis, PCA; linear discriminant analysis, LDA) to the generated conformers. PCA highlighted how diverse ensembles ClustENMD generated, while LDA revealed antibody-specific allosteric effects on the human IL-1β. By integrating conformational dynamics with machine learning, this work advances a predictive framework for engineering antibodies with tailored allosteric properties. The discovery of binding sites on IL-1β might further open avenues for drug design.Article Farklı Olgunluk İndeksi ve Depolama Koşullarında Türk Zeytinyağlarının Yağ Asidi, Sterol ve Eritrodiol+Uvaol İçeriklerinin Kemometrik Yaklaşımlarla Değerlendirilmesi(2025) Sevim, Didar; Köseoglu, Oya; Özdemir, Durmuş; Ünal, Mustafa KemalBu çalışmanın amacı, Ayvalık ve Memecik Türk sızma zeytinyağında olgunluk indeksi ve saklama koşullarının yağ asitleri, steroller ve eritrodiol+uvaol bileşimi üzerindeki etkisini değerlendirmek için hiyerarşik (HCA) ve temel bileşen analizleri (PCA) gibi denetimsiz sınıflandırma ve kümeleme tekniklerinden yararlanmaktır. Yağlar 15 ay süreyle oda sıcaklığında, gün ışığı koşullarında ve karanlıkta iki şeffaf cam şişe içerisinde muhafaza edildi. Kemometrik analiz, Memecik ve Ayvalık'ın iki ayrı alt gruba ayrılabileceğini ortaya çıkardı. Bulgular, oleik, behenik, araşidik, gadoleik ve MUFA asitlerinin, her iki yağ için de ilk hasat yılını ayırt etmede çok önemli olduğunu gösterdi. İkinci yılın karakterizasyon sürecinde Ayvalık zeytinyağında palmitik, palmitoleik, heptadekanoik, heptadekenoik, trans yağ asitleri, SFA ve MUFA analizleri; Memecik zeytinyağında miristik, linolenik ve PUFA bulunur. PCA sonuçları Memecik yağlarının β-sitosterol, stigmasterol, kolesterol, klerosterol, brassikasterol ve eritrodiol+uvaol içerdiğini, Ayvalık yağlarının ise kampestanol, sitosterol, kampestanol, Δ7-avenasterol, Δ5-avenasterol, toplam sterol, Δ5-7 stigmastadienol ve toplam β-sitosterol içerdiğini göstermektedir.Article An Energy Efficient Cluster Head Selection in Priority Region Aware Wireless Sensor Networks Using Metaheuristic Algorithms(2025) Ugur, Aybars; Aydın, Doğan; Gökalp, OsmanThe cluster head (CH) selection problem is one of the challenges posed by wireless sensor network (WSN) design, where nodes assume leadership roles. The primary objective of this problem is energy conservation, as becoming a CH requires high energy consumption. Therefore, optimizing the CH selection process is crucial. Despite numerous attempts to solve this problem, existing algorithms do not consider area prioritization, where certain regions such as industrial facilities with hazardous zones and military surveillance areas require special attention. This work first describes the standard CH selection problem in non-priority environments and then introduces priority region-aware WSNs. It then presents how energy-efficient CH selection using metaheuristics, with a priority- and energy-aware fitness function developed in this study, can be performed in such networks for the first time in the literature. The findings from comprehensive simulation-based experiments demonstrate the superior performance of both classical and state-of-the-art metaheuristic-driven approaches compared to the baseline Low-Energy Adaptive Clustering Hierarchy (LEACH) algorithm. Specifically, the Adaptive Differential Evolution with Optional External Archive (JADE) algorithm improves the performance of LEACH by up to 16% in terms of the total priority of transferred packets. Additionally, it can extend the lifetime of nodes in high-priority regions by up to 27% to 44%.