Yakın enfraruj spektrometresi ile zeytinyağı tağşişinin kolay ve hızlı tespiti için genetik algoritmalara dayalı kemometrik metodlar geliştirilmesi

Abstract

Sağlıklı beslenme alışkanlıkları konusunda bütün dünyada giderek artan toplumsal bilinçlenmenin sonucunda zeytinyağının sağlıklı yaşam üzerinde etkileri giderek daha da ön plana çıkmış ve bunun sonucunda zeytin yağı tüketimindeki eğilim giderek armıştır. Bu artan ilgi, zeytin yağının ekonomik değeri daha düşük çeşitli bitkisel yağlarla tağşiş edilerek tüketiciye sunulması girişimlerini artırmıştır. Bu çalışma zeytin yağının bitkisel yağlarla tağşişinin çok değişkenli kalibrasyon yaklaşımları kulanılarak spektroskopik tayinini amaçlamıştır. Bu amaçla soya, ayçiçek, mısırözü, kanola, pamuk ve fıstık yağlarıyla sentetik olarak tağşiş edilmiş zeytin yağının ikili, üçlü, dörtlü ve beşli karışımları gelişigüzel örnek tasarımı kullanılarak yüzde ağırlıkça hazırlanmıştır. Bu örneklerin spektrumları yakın infrared (NIR), Fourier dönüştürücülü orta infrared (FTIR), ve floresans spektroskopisi metotları kullanılarak kaydedilmiştir. Elde edilen spektrumlar kullanılarak bir genetik algoritmaya dayalı değişken seçimi algoritmasıyla birleştirilmiş olan ters en küçük kareler (inverse least squares, ILS) çok değişkenli kalibrasyon metodu (GILS) kullanılarak olası tağşiş ediciler ve zeytin yağı için kalibrasyon modelleri geliştirilmiştir. Sentetik örneklerdeki gerçek derişimlere karşı, geliştirilen çok değişkenli kalibrasyon modelleri ile elde edilen tahmini derişim değerlerinden elde edilen korelasyon katsayıları araştırmada kullanılan yağlar için 0.90 ile 0.99 arasında değişmiştir. Bu sonuçlar, araştırma kapsamında kullanılan NIR, FTIR ve floresans spektroskopisi metotlarının GILS çok değişkenli kalibrasyon metodu ile beraber kullanılması halinde zeytin yağı tağşişinin tağşiş amacıyla kullanılan bitkisel yağların türüne ve sayısına bakılmaksızın çok geniş bir derşim aralığında tespit edilebileceğini göstermiştir.