Master Degree / Yüksek Lisans Tezleri
Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/11147/3008
Browse
Search Results
Master Thesis Açık Plan Ofislerde Akustik Ortamın Çalışanların Bilişsel Performansı Üzerindeki Etkisi(2025) İçten, Gökçe; İlal, Mustafa Emre; Karcı, Zeynep SevinçÇalışma ortamının özellikleri, çalışanların genel sağlık durumları ve performanslarını güçlü biçimde etkiler. Açık ofis düzenleri iletişim ve işbirliğini desteklediği için yaygın olarak tercih edilmektedir; ancak fiziksel ayrımların olmaması mahremiyet kaybı ile sürekli görsel ve işitsel uyarımlara yol açabilir. Bu bağlamda gürültü, en belirgin rahatsızlık kaynaklarından biridir çünkü sesin kontrolsüz yayılması dikkati zayıflatabilir ve psikolojik baskı oluşturabilir. Bu nedenle açık ofislerin tasarımında akustik koşulların anlaşılması ve yönetilmesi kritik öneme sahiptir. Bu çalışma, iki açık ofis ortamında akustik özellikler ile bilişsel performans arasındaki ilişkiyi incelemiştir. İzQ İnovasyon Merkezi (PTR) ve Teknopark İzmir (AMS) ofislerinde üç gün boyunca ses kayıtları alınmış; LAeq ile keskinlik, gürlük, pürüzlülük ve dalgalanma şiddeti gibi psikoakustik parametreler hesaplanmıştır. Çalışanların algısal değerlendirmeleri anketlerle toplanmış, bilişsel performansları ise Stroop Testi, SART ve N-back göreviyle ölçülmüştür. Sonuçlar, AMS'de LAeq, gürlük ve keskinlik değerlerinin daha yüksek olduğunu ve çalışanların gürültüyü daha yoğun algıladığını göstermiştir. Buna rağmen AMS'de bazı bilişsel görevlerdeki hata oranları PTR'den daha düşük bulunmuştur. Keskinlik ve gürlük, rahatsızlık algısıyla pozitif ilişkiler gösterirken; pürüzlülük ve dalgalanma şiddeti dikkat değişkenliği ile daha zayıf ilişkiler sergilemiştir. Genel olarak bulgular, açık ofis akustiğinin etkilerinin çok yönlü olduğunu ortaya koymaktadır. Görev yapısı, bireysel hassasiyet ve çalışma düzeni, gürültünün performansı nasıl etkilediğini şekillendirmektedir. Çalışma, açık ofis planlamasında akustik niteliklerin kullanıcı gereksinimleri ve görev özellikleri ile birlikte ele alınmasının önemini vurgulamaktadır.Master Thesis Bina Yangın Yönetmeliğinin Sayısal Temsili: Dört Katmanlı Temsil Modelinin Tablo Verileri için Genişletilmesi(2025) Çetin, Tarık; İlal, Mustafa Emre; İlal, Sibel MacitBina tasarımının güvenli, işlevsel ve sürdürülebilir olmasını sağlamak için yapı yönetmeliklerine uyum kritik öneme sahiptir. Ancak yapı yönetmeliklerinin dil yapısı, belirsizlikleri ve karmaşık bağlantıları nedeniyle manuel uyumluluk denetimi zaman alıcı ve hataya açık bir süreçtir. Otomatik uyumluluk denetim sistemleri bu süreci iyileştirmeyi amaçlasa da henüz karmaşık ve çok değişkenli tablo verilerini işleme konusunda yetersiz kalmaktadırlar. Bu tez, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliği'nin kaçış yolları ve elemanları ile ilgili maddelere odaklanarak bu kısıtları ele almaktadır. Dört Katmanlı Temsil hibrit modeli temel alınarak, tablo verilerini işleme ve kural temsilini geliştirmek için eklemeler yapılmıştır. Çok katmanlı tablo başlıkları, koşullu bağımlılıklar ve çapraz referanslı maddeler gibi zorluklar bir tablo çözücü metot geliştirilerek aşılmış ve tablo verileri dinamik olarak yorumlanarak kural kontrol sürecine entegre edilmiştir. Ek olarak, görsel programlama tabanlı kaçış yolu hesaplayıcısı YBM ortamında geliştirilerek kaçış yollarının hesaplanması ve doğrulanması sağlanmıştır. Bu entegrasyon, mekânsal uyumluluk kontrollerini gerçekleştirerek tasarımcılara geri bildirim sunmaktadır. Bulgular, genişletilmiş hibrit modelin yangın kaçış kurallarını başarıyla temsil ettiğini göstermektedir. Kaçışla ilgili kuralların %82'sinin temsil edilebilir olduğu belirlenirken, yarı-temsil edilebilinen kurallar ve belirsiz ifadelerin işlenmesi gelecekteki çalışmalar için bir odak noktasıdır. Gelecek çalışmalar dinamik tahliye yolu simülasyonları, yapay zeka destekli kural açıklamaları ve daha verimli Yapı Bilgi Modellemesi iş akışları için Model Görünüm Tanımları ve Bilgi Teslim Kılavuzları gibi standardizasyon araçlarının kullanımı konularını ele alabilirler. Bu çalışma, yapı yönetmeliklerinin dijital dönüşümüne katkı sağlayarak otomatik uyumluluk denetim sistemlerinin doğruluğunu ve ölçeklenebilirliğini artırmaktadır.Master Thesis Kat Planı Oluşturmak İçin İnsan Odaklı Yapay Zeka: Tek Katlı Ev Tasarımında Gan'lar ile Rl'nin Kombinasyonu(2025) Güldilek, Mertcan; İlal, Mustafa Emre; Ekici, BerkBu tez, Generative Adversarial Networks ile Reinforcement Learning'i entegre ederek mimari kat planı oluşturmaya yönelik yeni bir insan merkezli yaklaşımı araştırmaktadır. Son zamanlarda derin öğrenme alanındaki gelişmeler, görsel olarak gerçekçi düzenler oluşturmada başarılı olsa da, genellikle kullanıcıya özgü ihtiyaçlara ve mimari mantığa uyum sağlayamamaktadır. Bu sorunu çözmek için, araştırma, otomatik oluşturma ile kullanıcı katılımlı özelleştirme arasındaki boşluğu doldurmayı amaçlayan, tek katlı ev tasarımlarına özel bir hibrit GAN-RL çerçevesi geliştirmektedir. İlk olarak, House-GAN++ ve geliştirilmiş Dropout-GAN modeli RPLAN veri seti kullanılarak eğitilmiş ve performans Fréchet Inception Distance ve Graph Edit Distance ile değerlendirilmiştir. Tasarım kontrolünü ve tercih duyarlılığını güçlendirmek için, uzamsal tutarlılık, bitişiklik, koridor minimizasyonu ve bağlantısallığı ele alan modüler bir ödül fonksiyonu kütüphanesi tarafından yönlendirilen PPO tabanlı bir pekiştirme öğrenme mekanizması getirilmiştir. Mimarlar ve öğrencilerin katıldığı altı yapılandırılmış atölye çalışması, iki kılavuzlu üretim modunun geliştirilmesini şekillendiren kullanıcı geri bildirimi sağladı: uzamsal boyutlara göre ve metrekare gereksinimlerine göre. Hibrit sistem, üç pratik senaryo altında test edildi - Mere Generation, Objective Optimization ve Human-in-the-Loop Generation - ve modelin hesaplamalı yaratıcılık ile kullanıcı kontrolü arasında denge kurma esnekliğini gösterdi. Sonuçlar, RL ile geliştirilmiş modelin, temel GAN'lara kıyasla tasarım kararlılığını, mimari gerçekçiliği ve kullanıcı hedefleriyle uyumu önemli ölçüde iyileştirdiğini gösterdi. Yapısal doğruluk ve erken aşama RL yakınsaması konusunda zorluklar devam etse de, önerilen yaklaşım akıllı, uyarlanabilir ve işbirliğine dayalı AI destekli tasarım sistemlerine doğru atılmış bir adımdır.